Pastoraat in tijden van corona

1.0 Gebeden voor in een tijd van corona 

1

Heer,

ontferm u,
over de mensen die ernstig ziek zijn
en eenzaam en alleen,
omdat ze hun naasten niet mogen besmetten.

Ontferm u
over de mensen,
die hun geliefde niet mogen bezoeken in hun stervensuur.

Ontferm u over de mensen in de zorg, de artsen en de verpleging,
die misschien binnenkort moeten beslissen hoe beperkte middelen ingezet worden.

Heer, ontferm u
over onze angst
om onze dierbaren, om onszelf.

Ontferm u over onze zorgen
over werk dat stil komt te liggen,
over opdrachten die niet doorgaan,
over financiële gevolgen voor ons huishouden.

Geef ons moed en rust,
dat ons leven in uw hand is,
dat we geborgen zijn in U,
omdat we dat altijd al waren.

Amen

Ds. Tom de Haan (stadspredikant van Haarlem)

Meer gebeden die geschreven zijn tijdens de coronacrisis

 

2

Gebed met die hande onder die kraan

Die water spoel oor my hande
maar die woorde steek vas in my keel.
Hoe bid ‘n mens in hierdie tyd?
Ons het nog nooit so iets beleef nie.
Heer, wees ons genadig.

Ek voel die seep tussen my vingers,
vryf my hande bo, onder, alle kante.
Skoonwas.
Dis mos u metafoor, Here.
Maar hoe moet ons dit verstaan in so ‘n tyd?

Wat kan ek bid met my hande onder die kraan?
Ek dink aan die kwesbares,
en wonder of ek ook een is.
Heer, wees ons genadig.

U roep ons om te volg.
U stel die voorbeeld van deernis en diens.
Maar hoe gee ons op ‘n afstand om?
Of lê die omgee juis in afsydig bly?
is hierdie ritueel van water en seep ons nuwe sakrament?
Heer, wees ons genadig.

Om ons tuimel die markte.
Besighede ly skipbreuk
en soos drenkelinge spoel mense uit
op strande van wanhoop.
So iets het ons nog nooit beleef nie.

Ek was my hande in gebed:
Heer, wees ons genadig.

Neels Jackson

 

3

Leid mij, lief licht, door het duister rondom mij,
wijs Gij de weg.
De nacht is donker en het huis is ver,
wijs Gij de weg.
Belicht mijn stappen.
Nee, ik vraag U niet de horizon te zien.
Eén stap is mij genoeg.

John Henry Newman

 

4

Gij Heer, Gij zijt geen rechter die veroordeelt,
maar een Heiland die redt.

Gij brengt geen mens op een dwaalspoor,
maar elke zwerver leidt Gij terug naar huis.

Gij jaagt niemand weg,
maar wie buitengesloten werd, haalt Gij terug.

Gij duwt niemand met het hoofd onder water,
maar de drenkeling reikt Gij de reddende hand.

Gij maakt niemand ongelukkig,
maar vertroost iedereen.

Niemand wordt door U afgeschreven,
maar ieders naam schrijft Gij in de palm van uw
hand.

Gregorius van Narek (leefde van ong. 950- ong. 1003)

 

5
Heer,
we mogen vertrouwen op Uw naam,
die is ‘Ik zal er zijn’.
Daarom komen we tot U,
en bidden U,
voor die momenten van eenzaamheid,
waarin de stilte beklemt,
de leegte ons overvalt
en we een naaste missen.
Die momenten
dat we de aanwezigheid van mensen,
van U,
ontberen.
We bidden U:
blijf ons juist dan nabij.
Houd ons vast,
in die momenten van verlatenheid.
Amen

 

6

God, Almachtige,
heb oog voor uw mens,
heb hart voor wat ons overkomt,
nu een storm raast over ons leven,
nu we angstig zijn
voor de toekomst.
Waar bent U, God?

Wees aanwezig
bij ons verdriet,
bij onze pijn,
bij onze zorgen.
U bent niet in de storm,
U bent niet in de aardbeving,
U bent niet in het vuur.
Wees met ons,
kom over ons
in het suizen van een zachte bries.
Geef ons vertrouwen
in de dingen die komen gaan.
Dat vragen we U,
onze God in tijd en eeuwigheid.

Gab Lansbergen

 

7

Mijn God,

Ik hoef niet naar de hemel te klimmen
om met U te spreken
en bij U mijn vreugde te vinden.
Ik moet mijn stem niet verheffen
om met u te praten.
Al fluisterde ik heel zacht,
Gij hoort me reeds:
want Gij zijt in mij,
ik draag U in mijn hart.

Naar uitspraken van Teresa van Avila

 

8

Schepper van hemel en aarde
soms zijn onze dagen
als een nacht zonder uitzicht
en als dreigende golven
die ons overspoelen.
U lijkt dan zo ver weg
en angst doet ons bidden:
‘God, waarom hebt U ons verlaten!”
Vergeef ons
als we geen vertrouwen hebben.
Schenk ons de vaste overtuiging
dat U ons nooit verlaat
en dat U er bent
voor ieder levend wezen.
Moge de geestkracht
van de Heer Jezus
ons steeds overeind houden.
Vandaag en alle dagen.

John Bougie

 

9
Heer mijn hart is ziek van verdriet,
die mij lief was is dood,
er is leegte waar geen taal voor is,
mijn woorden strompelen naar U toe,
mijn gedachten struikelen,
God vang mij op,
ik ben zo radeloos moe.
Nu ik weet wat verdriet is
laat mij ook weten wat troost is.
Het is zo donker,
toon Uw gezicht,
laat mij het licht zien
van Uw ogen.

Jaap Zijlstra

 

10

U komt mij, lieve God,
zo nederig nabij
in dagen van gemis
en moeite vindt U mij

U daalt het duister in,
U deelt mijn angst en pijn
zo dodelijk bedroefd
als maar een mens kan zijn,

een man van smarten die
ter aarde valt en schreit,
een lotgenoot, een vriend –
o Heer, die bij mij zijt,

ik bid U, laat het licht
dat doorbrak in uw smart
de zon die Pasen heet
ook dagen in mijn hart

Jaap Zijlstra

 

11

Wees bij mij,
vooral in de nachten,
als ik wakker lig
en alles in mij begint
te spoken.
Buiten is het
verstikkend stil.
Op mijn netvlies
draait mijn hele leven
in flarden voorbij.
Ik word erin meegesleurd,
heen en weer gegooid.
Ik ben bang
om erin te verdrinken.
Wilt U mijn rustpunt zijn,
ankerplaats,
waar ik mij veilig weet?

Jurjen Beumer

Uit: Als alles duister is. Kok/Ten Have, Kampen, 2002.

 

Uit Liedboek. Zingen en bidden in huis en kerk (2013)

  • Morgengebed ‘Tot U, God, roep ik in de vroege morgen’ (blz. 533)
  • ‘Trouwe God…’ (blz. 1361)
  • ‘Hoor mij, God…’ (blz. 1366)
  • ‘Wek mijn zachtheid weer’ (lied 925, blz. 1456)
  • Verschillende psalmen, bijvoorbeeld Psalm 23, Psalm 27, Psalm 91
  • ‘Wat de toekomst brengen moge’ (lied 913)
  • ‘U komt mij lieve God’ (gebed om licht, lied 852)
  • ‘Hoe ik ook ben’ (lied 928)

 

God zal zorgen
(melodie: Wie maar de goede God laat zorgen).

Je jubelt: God zal voor mij zorgen
wanneer ik hulp van Hem verwacht!
Toch kun je bang zijn, bang voor morgen:
één lange, eindeloze nacht.
Geloof wat vast en zeker is:
licht overwint de duisternis!

Je dacht dat God zijn schapen leidde,
het hele leven één groot feest,
tot aan de einder groene weiden –
maar dan: een wond die niet geneest!
Al zal de Herder bij je zijn,
soms ga je door een diep ravijn.

Je meende: Christus is zo machtig,
één woord – het onweer zwijgt al stil.
Je dacht: mijn Vader is almachtig,
de wind gaat liggen als Hij wil.
Maar dan opnieuw: een donderslag,
chaos die niemand eerder zag.

Je fluistert toch dat God zal zorgen
ook als geen zon je tegenlacht?
Houd dat dan vast, want Hij zal morgen
doen wat geen mens meer had verwacht:
dan zal de aarde hemel zijn,
dan zal het eeuwig Pasen zijn!

André F. Troost

 

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

1.1 Gebeden, (bijbel)teksten, liederen bij angst 

Bijbelteksten

Er zijn veel Bijbelgedeelten te verbinden met de thema’s angst en bezorgdheid. Dit zijn er een paar:

  • Psalm 23
  • Psalm 27:1
  • Psalm 31: 10-16
  • Psalm 56
  • Psalm 107:23-30
  • Jesaja 41:8-10, 13
  • Jesaja 51:12-16
  • Matteüs 6:19-34
  • Matteüs 10:28-31
  • Matteüs 25:14-30
  • Lucas 8:22-25
  • Galaten 5:1
  • Filippenzen 4:6
  • 1 Johannes 4:18

 

Gebeden

Leid mij, lief licht, door het duister rondom mij,
wijs Gij de weg.
De nacht is donker en het huis is ver,
wijs Gij de weg.
Belicht mijn stappen.
Nee, ik vraag U niet de horizon te zien.
Eén stap is mij genoeg.

John Henry Newman

 

Gij Heer, Gij zijt geen rechter die veroordeelt,
maar een Heiland die redt.

Gij brengt geen mens op een dwaalspoor,
maar elke zwerver leidt Gij terug naar huis.

Gij jaagt niemand weg,
maar wie buitengesloten werd, haalt Gij terug.

Gij duwt niemand met het hoofd onder water,
maar de drenkeling reikt Gij de reddende hand.

Gij maakt niemand ongelukkig,
maar vertroost iedereen.

Niemand wordt door U afgeschreven,
maar ieders naam schrijft Gij in de palm van uw
hand.

Gregorius van Narek (leefde van ong. 950- ong. 1003)

 

Trouwe God…
Pagina 920 in: Liedboek. Zingen en bidden in huis en kerk. 

 

Liederen

Onder de psalmen zijn veel troostliederen die angstige mensen houvast kunnen bieden. Denk aan Psalm 23 en 27 of ook aan Psalm 91.

Denk bij gezangen aan het bekende lied van Jacqueline van der Waals Wat de toekomst brengen moge, mij geleid des Heren hand (Liedboek, Zingen en bidden in huis en kerk 913) of aan de variant hierop van Dietrich Bonhoeffer: Door goede machten, trouw en stil omgeven (Liedboek 511).

Het kinderlied van Jan Visser Je hoeft niet bang te zijn (Liedboek 935) spreekt ook veel mensen aan, jong en oud.

Van Huub Oosterhuis: Als vrijheid was wat vrijheid lijkt (Verzameld liedboek 796).

 

Dagboekfragmenten

Moed
Het geloof drijft de angst uit. U ziet de psalmist staan, midden in de levensstrijd, hoog op een rots roept hij uit: ‘De Heer is mijn licht en mijn heil, voor wie zou ik vrezen?
Ik hoor u al een beetje piepen: waar haalt-ie man de euvele moed vandaan? Uit het heiligdom, uit de kerk. Onder het dak van God ziet hij het ook helemaal zitten. De ervaring dat God je bergt ‘in zijn hut’ Je zou het willen vereeuwigen, je zou er een tent omheen willen bouwen. Maar dat word je niet gegund. Het evangelie hoor je in de kerk, maar geloven doe je in de wereld, temidden van alle boosheid en geweld. Daar komt het aan op dapperheid: de Heer is mijn licht en mijn heil, voor wie zou ik vrezen? Dat is taal!
Hoor, Heer, hoe ik luide roep! Wat is dat nu? Dat had de psalmist nu niet moeten doen. Dat bederft alles! Begin-ie te piepen. Kijk, zo vergaat het de gelovigen: midden in het leven raken ze God kwijt en raken ze elkaar kwijt en zijn ze eenzaam in al hun angst en nood. Zij kunnen het geloof bijna niet volhouden dat Jezus de wereld overwonnen hééft en dat er géén reden is om bang te zijn. Maar let op! Midden in die doodsnood komt er iets boven wat je niet voor mogelijk houdt.
‘O! Als ik niet had geloofd Gods goedheid te zien in dit leven….’ Tot mijn verbazing moet ik bekennen: ik gelóóf. Ondanks alles: ik geloof. Daarom zeg ik tegen mezelf: ‘Wacht op de Heer’. Dapper zijn, volhouden. Wacht op de Heer, want Hij komt.
(G. de Kruijf, bij Psalm 27).

 

Het eigenlijke en het overige 

‘Zoek liever zijn koninkrijk, en die andere dingen zullen je erbij gegeven worden.’ (Lucas 12:32)

Weinig is een mens zo eigen als bezorgd zijn. Het is bijna niet te vermijden. Er zijn eindeloos veel dingen die beslag op je leggen. Je maakt je zorgen om je kinderen, je geloof en je gezondheid. Je ligt er soms zelfs echt wakker van, je hebt er geen grip meer op.

Vandaag zegt Jezus ons indringend: Stop daarmee! Met al die zorgstress draai je in een kringetje rond. Bedenk dat je Vader in de hemel uitvoerig weet wat je nodig hebt. Vandaag en morgen. Hij heeft grip op je leven. En daarom: richt je hart op zijn koninkrijk. Laat dit je eigenlijke zorg zijn: Jezus en het volgen van de richtingwijzers naar zijn koninkrijk. In dat spoor komt het ook met het overige goed, met al die honderd en één dingen. Wie rekent met Hem, mag de dekens over zich heen trekken. ‘Hij geeft het zijn lieveling in de slaap’ (Ps. 127:2). (P.L. de Jong)

 

Waarom slaapt Jezus?

Maar Hij lag achter in de boot op een kussen te slapen. (Marcus 4:38)

Jezus slaapt midden in de storm. Dat is voor zijn leerlingen een verbijsterende ervaring. Het schip loopt vol water. Nog een golf en het scheepje slaat om. Maar Jezus doet niets. Hij slaapt. Zij staan er alleen voor. Machteloos. Dat is heel herkenbaar. Wie achter Jezus aan gaat, komt regelmatig in zwaar weer terecht. Want rond Jezus steekt telkens de storm op. De storm van de machten die het op Hem voorzien hebben. Die Hem geen rust gunnen totdat Hij in het graf ligt.

Die storm gaat ook aan zijn volgelingen niet voorbij. In allerlei situaties raast die om je heen. En wat doet Jezus? Op het kritieke moment lijk je er alleen voor te staan. Er is geen hand die je dekt, geen woord dat je troost. Jezus slaapt! Waarom slaapt Jezus eigenlijk? Omdat Hij zo zeker is van zijn overwinning. Van de macht van zijn liefde waarmee Hij zich ons lot aantrok tot in de dood van het kruis.

Wie dat beseft, ervaart al iets van de stilte die om zich heen grijpt als Hij opstaat en de zee tot zwijgen brengt. Ja, Hij is opgestaan! Zelfs de dood en het graf moeten Hem gehoorzamen. (P.L. de Jong)

 

Niet bezorgd
‘Daarom zeg Ik u: Weest niet bezorgd over uw leven, wat gij zult eten of drinken, of over uw lichaam, waarmede gij u zult kleden.’ Matteüs 6:25
Aan zorgen geen gebrek – dezer dagen. Over uw kinderen of kleinkinderen. Over uw gezondheid, over de kerk, over vrienden, goede bekenden. De crisis brengt een voortdurende onrust op gang en zorg over de dingen van het leven die niemand in de hand heeft. Een gevoel dat wij allemaal kennen. De angst iets of iemand te verliezen en tegelijk een vermoeiende poging dat tegen te houden.
Jezus roept ons heel indringend uit die houding weg. Het leven is meer dan zorgen en piekeren over beperkte dingen als eten en dergelijke. Het leven heeft juist een heel wijd perspectief. Het perspectief van het naderende Rijk van God. Zoek vóór alles het spoor daarheen en zet je vertrouwen op God! Hij weet wat je nodig hebt onderweg. Angsten en zorgen moeten het van Hem en zijn belofte verliezen. Van dag tot dag zal God zorgen, dat je niets tekort komt en moedig verder gaat. (P.L. de Jong)

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

1.2 Gebeden en (bijbel)teksten bij eenzaamheid 

Bijbel

Enkele leessuggesties uit de Bijbel:

  • Genesis 37 en 39-49 (het verhaal van Jozef)
  • Exodus 2-4 (het verhaal van Mozes)
  • Psalm 22
  • Psalm 25:16-21
  • Psalm 42
  • Psalm 55
  • Ruth
  • Matteüs 26:36-46 (Jezus in Getsemane)
  • Lucas 8:43-48 (genezing van een bloedvloeiende vrouw)

Lees deze teksten nooit ‘zomaar’ met de pastorant. Bereid het voor, vraag je af welke vragen er bij te stellen zijn, denk ook na over wat jouzelf er in raakt.

 

Gebeden

Uit Liedboek. Zingen en bidden in huis en kerk (2013):

  • Morgengebed: ‘Tot U, God, roep ik in de vroege morgen’ (blz. 533)
  • ‘Trouwe God…’ (blz. 1361)
  • ‘Hoor mij, God…’ (blz. 1366)

 

Gedicht

Ik ben alleen.
Er is niemand
bij wie ik mijn hart kan uitstorten.
Dus doe ik dat bij mezelf,
en bij God,
tot wie ik roep.
Het is goed
je hart uit te storten
in de eenzaamheid
en het leed
niet in jezelf op te vreten.

Dietrich Bonhoeffer

 

Dagboekfragmenten

Drie donkere dagen

Drie dagen lang konden de mensen elkaar niet zien en kon niemand een stap verzetten. Maar waar de Israëlieten woonden was het licht. (Exodus 10:23)

Duisternis! Wie weet nog wat dat is? Hoeveel lampen branden er ’s avonds niet in één kamer? En in één straat? Alleen als de stroom uitvalt en heel de wijk ineens donker is, voel je er iets van. In Egypte helpen ook geen kaarsen meer. De duisternis is zo beklemmend, dat niemand zich meer durft te verroeren. Het is een voorbode van de laatste plaag: de dood. Want duisternis en dood zijn twee woorden die overal in de Bijbel op elkaar rijmen. Terwijl God een God van licht is. Vandaar dat de Israëlieten op hetzelfde moment in het licht leven. Maar is dat altijd zo, vraag je misschien? Onze ervaring is nogal eens anders.

Wat kan het soms donker in je leven zijn. Langer dan drie dagen! En wat kan de dood je beangstigen, al geloof je vast dat je een kind van God bent. Het is dan alsof je in Egypte woont en niet in het licht van God. En toch: denk aan die andere keer toen God het donker liet worden. Drie uur lang! Hij, Jezus, werd verlaten, opdat wij nooit meer eenzaam zouden zijn.
Mijn licht, mijn heil is Hij, mijn God en Here!
Waar is het duister dat mij onheil baart?
(ds. P.L. de Jong)

 

Je bent niet alleen

Alleen je eigen hart kent je diepste verdriet, in je vreugde kan een ander niet delen. (Spreuken 14:10)

Ook al beschikken we over de gave ons heel makkelijk te uiten en anderen te doen delen in onze vreugde of ons verdriet, er is toch niemand die werkelijk voelt hoe het trilt of huilt in de diepere schachten van je ziel. Daar kan een ander, zelfs iemand die je heel goed kent, niet bij. En zo kan een mensenhart een zeldzaam eenzame plek zijn. Een plek die lokt, vooral in tijden van verdriet, omdat je je vaak alleen daar echt veilig voelt.

Alleen ben ik en zóek alleen te wezen.
Alleen ben ik meer dan een ander wezen. (Leopold)

Maar op deze plek houden we het niet uit met onszelf. Daar moet je niet te lang blijven zitten. En dank God: er is door Jezus Christus een weg. Van ons eenzame hart tot het troostend hart van God. ‘Als een hert dat verlangt naar water, zo verlangt mijn ziel naar U!’ Wij zijn niet alleen, zegt Paulus later. Niets kan ons scheiden van God. Hij is dichter bij dan wij denken. Meer dan een moeder troost, troost Hij het eenzame hart.

(ds. P.L. de Jong)

 

Zonder slaap

Ik ben slapeloos, ik gelijk op een eenzame vogel op het dak (Psalm 102:8)

Ligt u ook weleens wakker? Je moest het eens weten, zegt u misschien. Juist ’s nachts komt alles op mij af. Dan zie ik er helemaal niet meer doorheen. ’s Nachts lijkt alles nog veel erger. Je staat op en kijkt door het raam: heel de straat is donker. In een enkel huis brandt nog licht. Je voelt je als eenzame vogel op het dak.
HERE, hoor mijn gebed, zo begint Psalm 102. Er volgt een aangrijpend relaas. Over pijn die niet ophoudt, over kracht die als water wegvloeit, over slapeloosheid. Terwijl iedereen slaapt, vecht deze mens een eenzame strijd voor God.
Daar is God niet ver weg. Nee, want wie er ook slaapt, Hij niet! In Jezus Christus is Hij heel dichtbij gekomen. In die eenzaamheid en slapeloosheid. Kunnen jullie niet één uur met Mij waken, vroeg Jezus in Gethsemané. Sindsdien zijn we nooit meer alleen.
De Heer brengt al uw heil tot stand. Des daags en in de nacht, houdt Hij voor u de wacht.

(Ds. P.L. de Jong)

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

1.3 Liederen voor in een tijd van corona 

Aangepaste versie van ‘Stil is de straat’

(Lied 1003 uit ‘Liedboek. Zingen en bidden in huis en kerk’)
Tekst: Jan Jetse Bol (couplet 1 en 6 en het refrein) en Gert Landman (couplet 2, 3, 4 en 5 ), melodie Jan Raas.

1. Stil is de straat. Overal
mensen in huizen verdwenen,
even een luide sirene –
stil is de straat overal.

Refrein:

Komt er, God, een nieuwe morgen
als een teken van uw trouw,
worden wij bevrijd van zorgen?
God, kom gauw.

2. Klassen, kantoren zijn leeg.
Thuis moeten werken of leren,
hoe alles organiseren?
Klassen, kantoren zijn leeg.

Komt er, God, een nieuwe morgen…

3. Mensen zijn bang overal.
Ieder op afstand gehouden:
ben je niet ziek of verkouden?
Mensen zijn bang overal.

Komt er, God, een nieuwe morgen…

4. Mensen gebonden aan huis.
Puzzels of brieven of boeken.
Bellen, maar niemand bezoeken.
Mensen gebonden aan huis.

Komt er, God, een nieuwe morgen…

5. Veel in ons leven valt stil.
Doorgaan en ’s nachts liggen malen:
kan ik nog alles betalen?
Veel in ons leven valt stil.

Komt er, God, een nieuwe morgen…

6. Stil is de straat. Overal
mensen in huizen verdwenen,
even een luide sirene –
stil is de straat overal.

Komt er, God, een nieuwe morgen…

Een opname van dit lied op YouTube: https://youtu.be/7kQizeCIXvc

Download een poster met dit lied

————–

Aangepaste versie van ‘Voor mensen die naamloos’

(Lied 647 uit ‘Liedboek. Zingen en bidden in huis en kerk’.  Lied 644 uit ‘Gezangen voor liturgie’.  Lied 170 uit ‘Zangen van zoeken en zien’)
Tekst: Henk Jongerius, melodie: Jan Raas

‘Voor mensen die hopend,
wankel gelovend door het leven gaan,
zal liefde hun vragen en angsten verjagen:
nieuw leven breekt aan.’

Hier te beluisteren


God zal zorgen

Tekst: André F. Troost, melodie: ‘Wie maar de goede God laat zorgen’ (‘Liedboek voor de kerken’ Gezang 429, ‘Op Toonhoogte 2015′ lied 218, ‘Weerklank’ lied 515, ‘Zangbundel Joh. de Heer’ gezang 421).

Als het coronavirus dreigt…

 Je jubelt: God zal voor mij zorgen
wanneer ik hulp van Hem verwacht!
Toch kun je bang zijn, bang voor morgen:
één lange, eindeloze nacht.
Geloof wat vast en zeker is:
licht overwint de duisternis!
Je dacht dat God zijn schapen leidde,
het hele leven één groot feest,
tot aan de einder groene weiden –
maar dan: een wond die niet geneest!
Al zal de Herder bij je zijn,
soms ga je door een diep ravijn.
Je meende: Christus is zo machtig,
één woord – het onweer zwijgt al stil.
Je dacht: mijn Vader is almachtig,
de wind gaat liggen als Hij wil.
Maar dan opnieuw: een donderslag,
chaos die niemand eerder zag.
Je fluistert toch dat God zal zorgen
ook als geen zon je tegenlacht?
Houd dat dan vast, want Hij zal morgen
doen wat geen mens meer had verwacht:
dan zal de aarde hemel zijn,
dan zal het eeuwig Pasen zijn!
—————-

Luistertroost

Podcastserie van Kerkliedwiki met meditaties bij een lied, met een (vaak instrumentale) uitvoering ervan.
Meditaties: ds. Diederiek van Loo, stadsdominee in Amersfoort, techniek: Lydia Vroegindeweij, projectleider Kerkliedwiki. M.m.v. verschillende musici.
Beluister de podcasts

—————-

Liederen in ‘Met hart en ziel’

Op het Youtubekanaal van het tv-programma ‘Met hart en ziel’ zijn opnames te vinden van bekende artiesten die liederen zingen uit ‘Liedboek. Zingen en bidden in huis en kerk’.

Onder andere:
Licht dat ons aanstoot in de morgen (door Leoni Jansen)
Nobody knows the trouble I’ve seen (door Berget Lewis)
De Heer heeft mij gezien en onverwacht (door Elbert Smelt)
Zal er ooit een dag van vrede (Syb van der Ploeg)

 

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

2.0 Dossier artikelen uit Ouderlingenblad 

De redactie van Ouderlingenblad selecteerde een aantal artikelen die steun, troost en bemoediging kunnen bieden in het pastoraat tijdens de corona-crisis, waar u fragmenten uit kunt gebruiken om door te geven (via telefoon, mail, app, post). De artikelen zijn eerder geschreven, dus niet expliciet toegespitst op deze periode van corona.

Lees verder

 

* Meer doen dan je kunt? Omgaan met je eigen grenzen

In het dagelijks leven lopen we regelmatig tegen onze grenzen aan. Het werk is te veel of te zwaar. De zorgen groeien ons boven het hoofd. We raken uitgeput. Hoe kunnen we dit proberen te voorkomen?

Download dit artikel

 

* Hoe kan God het lijden toelaten?

In pastorale contacten klinken soms moeilijke geloofsvragen, zoals ”Waar is God?’ en ‘Waarom laat hij het lijden toe?’ Hoe reageer je als ouderling, contactpersoon of pastorale bezoeker op deze vragen?

Download dit artikel

 

* Leven terwijl ziekte nabij is

Ziek-zijn neemt je in de greep. En hoe langer de ziekte blijft, hoe meer ruimte hij in wil nemen.

Download dit artikel

 

* ‘Bid en bemin’ in De Binnenkamer

De ‘virtuele getijdengemeenschap’ De Binnenkamer biedt de mogelijkheid om via internet mee te bidden met een  ochtend- en avondgebed. Verder kun je dit ‘klooster in de cloud’  ook digitaal binnenwandelen voor een gesprek met de gastenpastor, een chat met andere gasten of een kijkje in de bibliotheek met inspirerende teksten. 

Download dit artikel

 

* Voor elke dag: teksten en beelden in het pastoraat

– Dankbaarheid: oog krijgen voor wat we ontvangen
Verdriet: verdriet heeft tijd en ruimte nodig
Vertrouwen: hoe kan vertrouwen ontstaan en groeien, gevoed worden?
Rust en ruimte: Waar en hoe kunnen we, als uitputting dreigt, weer opademen?

Download de artikelen uit dit themanummer

 

* Themanummer: De Bijbel in het pastoraat

– Weerstand en vertrouwen (bij psalm 23 – de Heer is mijn herder)
Verlangen naar God (bij psalm 42)
Vanwaar komt mijn hulp? (bij psalm 121)
Door het water (bij Jesaja 43 – wees niet bang)
Woelige baren (bij Marcus 4 – de storm op het meer)
Verzuchten (bij Romeinen 8 –  het lijden van deze tijd)
– Uitzicht (bij Openbaring 21 – vanaf de top)

Download de artikelen uit dit themanummer

 

* Themanummer: Het gebed

– Gebed: over wat bidden is en welke vormen te onderscheiden zijn
– Bidden als geestelijke oefening
– Bidden: een voortdurende oefening in dankbaarheid
– Mindfulness- ja graag! En gebed?
– Een eigen stijl: nieuwe gebedsvormen

Download de artikelen uit dit themanummer

 

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

3.0 Verhaal uit de praktijk: Coronatijd in Deventer. De Farao en de plagen van Egypte 

Het was een ramp. In de Lebuinuskerk was een prachtig project gestart. De troon van de Farao van Egypte stond in de kerk, en tijdens de kerkdiensten zou hij pronken op die stoel.

Elke zondag zou er een stuk van de poten van zijn troon afgezaagd worden, zijn macht zou verminderen. Opdrachten voor de kinderen stonden klaar om daarbij te helpen. Op zondag 1 maart en zondag 8 maart was de Farao aanwezig. Het was angstaanjagend, de kinderen waren onder de indruk.

De Farao

Maar helaas. Op 15 maart mochten de kinderen niet meer naar de kerk komen. En de Farao deed niet meer mee. De dienst werd gehouden met een handjevol mensen en een versoberde liturgie, en uitgezonden.

Maar dat ging zomaar niet! Er kwam protest van ouders en kinderen die de dienst hadden bekeken. Waarom was de Farao niet meer op de troon? De Farao moest terug. Ook in de uitzending! En warempel, op zondag 22 maart werd de troon binnengedragen, maar zonder de Farao; hij was bang geworden voor de kikkers en was ervandoor gegaan! Alleen zijn hoofdtooi hing er nog. Zo’n machtige man, uit het veld geslagen door zulke kleine beestjes! Of hij nu Farao heet, Hitler of Coronabeestjes, ze zullen niet het laatste woord hebben! Want de verhalen gaan door!

Intussen hadden de dominees Ingrid en Saar een prachtig plan ontworpen om de kinderen bij de kerkdiensten  in deze veertigdagentijd en Pasen te betrekken. Elke week kregen de kinderen een brief met opdrachten. Ze konden een griezelige slang uitknippen en kleuren, ze kregen kikkers en sprinkhanen van hout en plastic, en werden uitgedaagd de diensten via de uitzending te volgen.

Op Palmzondag kon de levende ezel, die altijd in de Lebuinuskerk komt, niet komen. Dus werd er wat anders bedacht. Vijftien ezels (geen beren 😊) werden rond het kerkplein opgehangen en in etalages gezet. De winkeliers en buurtbewoners van de kerk deden graag mee.

Ezels zoeken

De ouders en kinderen konden na de uitzending van de kerkdienst en ook ’s middags nog naar het kerkplein komen en de ezels opzoeken. Als ze ze allemaal gevonden hadden en per e-mail de oplossing opstuurden kregen ze het geheime wachtwoord. Dat gaf hun toegang om met Pasen terug te komen op de voor hen vastgestelde tijd. Dan kregen ze een cadeautje. Het was een leuke puzzeltocht, in plaats van de optocht met de ezel en de Palmpasen-stokken.

En Paaszondag? Het carillon speelde vanaf de Lebuinustoren bekende liederen voor de kinderen. Bijna alle 45 kinderen kwamen die middag langs om hun cadeautje op te halen. Ieder gezin had tien minuten om rond te dwalen in de kerk. De kinderen mochten op de troon zitten, en werden op de foto gezet. Achter hen een grote vlag met de woorden: Houd moed! Heb lief!

Op de troon

 


Ingrid de Zwart is predikant in de Lebuinuskerk van de Protestantse Gemeente Deventer.

Kijk voor meer voorbeelden van initiatieven van kerken in coronatijd op het liveblog ‘Geestkracht’ van de Protestantse Kerk

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

3.1 Verhaal uit de praktijk: Pastorale brieven, Paaslicht en een wekelijks ‘Lukas-uur’ 

In de Wijkgemeente Lukas (van de Protestantse Gemeente Wageningen) doen ze er alles aan om elkaar te bemoedigen en met elkaar verbonden te blijven in tijden van corona: Het Paaslicht werd rondgebracht. Iedere week verschijnt een pastorale brief met bemoedigende woorden en iedere woensdagavond is er het ‘Lukas-uur’, een digitale uitzending.

 

Pastorale brief

Wat is er behoefte aan bemoedigende woorden, een gebed, een Bijbeltekst, een gedicht, een mooie afbeelding. Materiaal dat je kunt gebruiken om stil te staan bij het leven, bij je geloof, om ruimte te maken voor God.

Daarom verschijnt er iedere week een pastorale brief. Gemeenteleden – en anderen – kunnen zich erop abonneren, dan komt hij wekelijks in de mailbox. Maar hij is ook te vinden op de website. Het is een brief voor jezelf, maar je kunt hem ook doorsturen naar of printen voor anderen.

De brief wordt ontzettend goed gelezen en erg gewaardeerd. Gemeenteleden sturen gedichten, teksten, afbeeldingen in, zodat we die kunnen gebruiken.

Twee voorbeelden:
Download de Pastorale brief van 21 april 2020

Download de pastorale brief van 28 april 2020

 

Paaslicht

Wat was het moeilijk om Paasmorgen te vieren zonder gemeenteleden! Daarom bedachten we het volgende:

We vroegen de gemeenteleden via het kerkblad en de mail:

Wil je, wilt u, op Paasmorgen ontbijten met het Paaslicht op tafel? Dat kan!

Op Paasmorgen ontsteken we in de Bevrijdingskerk in de dienst van 6 uur het Paaslicht: teken van Leven, belofte van Gods liefde,  die meer dan een leven lang ons omstraalt. Wees welkom om mee te luisteren hoe in de vroegte het evangelie klinkt en we horen dat Maria in alle vroegte naar het graf gaat en de Levende Heer ontmoet. Als hij haar bij name noemt, herkent ze hem en ze vertelt de leerlingen: ‘Ik heb de Heer gezien!’

Na de dienst gaan we Wageningen in. We nemen het Paaslicht mee, op de fiets of in de auto, om het rond te delen. Nu we niet samen Pasen kunnen vieren in de kerk, komen we naar jullie toe, zodat ieder die dat wil, het licht op Paasmorgen thuis kan branden. Zo blijven we verbonden, hebben we allemaal licht en warmte van die éne kaars, die op Paasmorgen ontstoken is.

Gemeenteleden die het Paaslicht wilden ontvangen konden dat doorgeven aan de scriba. De mensen moesten zorgen dat er om 7 uur een kaarsje klaarstond op de oprit, bij de voordeur, of bij een appartement bij de deur beneden. Op Paasmorgen werd de kaars aangestoken, werd er op de bel gedrukt en kon ieder vervolgens het licht binnenhalen. Zo is het licht bij 75 adressen gebracht.

 

Lukas-uur

Iedere week, op woensdagavond, is er een Lukas-uur, een digitale uitzending. Het is een uur met muziek, bemoediging, persoonlijke verhalen en gebed. Gemeenteleden krijgen via de uitzendingen, de weekbrief en de kerkdienst het thema van de komende woensdag te horen. Ze kunnen naar aanleiding van dat thema hun gedachten, ideeën en persoonlijke verhalen insturen. We vragen hen ook om bijpassende liederen, muziekstukken en gedichten te mailen.

Dit verzamelen we en we maken er een uitzending van. In het uur gaan we van Bach naar Stef Bos, van muziek uit het Liedboek naar instrumentale muziek. We horen gedichten en heel persoonlijke, ontroerende verhalen. We bidden samen, krijgen uitleg bij een muziekstuk van de cantor en worden geraakt door de openheid van de inzendingen. Het is een bijzonder uur, elke keer weer.

We zenden uit vanuit de kerk, via de website en kerkdienstgemist,nl. Er zijn drie zangers aanwezig, zodat we meerstemmig kunnen zingen en er is vaak ook een gemeentelid met een instrument, een cello, of fluit. Zo kunnen we veel van de gevraagde muziekstukken live spelen en zingen. Het vergt veel voorbereiding, maar wat werkt het verbindend en inspirerend!

Het Lukasuur wordt geleid door een van de twee predikanten en wordt voorbereid in samenwerking met de cantor-organist en een organist. De eerste keren was het even zoeken, om een uur mooi en goed ingevuld te krijgen en het geluid ook goed over te laten komen. Maar wat wordt het gewaardeerd en wat doet het goed!

Kijk voor meer informatie op de website van de Protestantse Gemeente Wageningen.

Kijk voor meer voorbeelden van initiatieven van kerken in coronatijd op het liveblog ‘Geestkracht’ van de Protestantse Kerk

 

Erica Hoebe-de Waard, predikant van de Wijkgemeente Lukas en redactielid van Ouderlingenblad.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

3.2 Verhaal uit de praktijk: Ouderen uit de gespreksgroep worden belmaatjes 

Juist voor ouderen is het door de coronadreiging erg stil geworden. Zij missen de onderlinge ontmoetingen in en om de kerk, ze krijgen bijna geen bezoek omdat dat gezondheidsgevaar voor hen oplevert. Het contact in de gespreksgroep missen ze ook. Daarom bedachten we een eenvoudige manier om toch met elkaar in contact en gesprek te blijven.

In onze protestantse wijkgemeente Lukas te Wageningen begeleid ik al bijna zes jaar een gespreksgroep voor ouderen. Tweemaal per maand komen we op dinsdagochtend in een kerkzaal bij elkaar. Samen bespreken we iedere keer een thema op gebied van geloof en leven, zoals dankbaarheid, bidden, vriendschap, Bijbel, vrede. Hierbij bespreken we ook een bijbelgedeelte dat bij het thema aansluit.
Deze gespreksgroep voorziet duidelijk in een behoefte. Twintig mensen doen er mee, naast de gespreksleidster en contactpersoon. De deelnemers, de meesten 80+, vinden het fijn om elkaar met een vaste regelmaat te ontmoeten en samen in gesprek te gaan over allerlei onderwerpen. Door de coronacrisis is het echter vanaf half maart niet mogelijk om als groep bij elkaar te komen.

Belschema

Juist voor ouderen is het door de coronadreiging erg stil geworden. Zij missen de onderlinge ontmoetingen in en om de kerk, ze krijgen bijna geen bezoek omdat dat gezondheidsgevaar voor hen oplevert. Het contact in de gespreksgroep missen ze ook. Daarom bedachten we een eenvoudige manier om toch met elkaar in contact en gesprek te blijven.
Iedere week stel ik als gespreksleidster een eenvoudig belschema op. Ik deel de deelnemers in tweetallen in, en geef daarbij aan wie wie belt. Dit lijstje mail ik iedere week op maandag aan de deelnemers toe zodat iedereen weet wie hij/zij die week kan bellen of door wie hij/zij gebeld wordt. Wie geen mail heeft, wordt altijd gebeld. Van tevoren hebben we de deelnemers gevraagd of ze met dit belplan mee wilden doen. Ook konden mensen aangeven of ze een vast of afwisselend belmaatje wilden. De uitkomst was als volgt: vijf deelnemers doen niet mee omdat ze het wat te druk vinden, zes mensen vormen samen drie vaste tweetallen, de overige elf deelnemers doen mee in roulerende tweetallen zodat zij iedere week met een ander groepslid bellen.

Het doel van het wekelijkse belcontact is vooral om uit te wisselen hoe het met allebei gaat en even bij te praten. Als er iets bijzonders is of als iemand hulp nodig heeft kunnen de deelnemers dat aan de gespreksleidster en/of contactpersoon melden. Deze helpen dan graag verder. Verder kunnen de deelnemers als ze willen ook over het weekthema van de kerk met elkaar in gesprek gaan. Onze gemeente heeft een in coronatijd iedere week een extra uitzending op de woensdagavond rond een thema. Als gespreksgroep sluiten we daar nu bij aan.

Inmiddels werken we al een aantal weken met dit belschema. De deelnemers geven aan dat ze het heel fijn vinden om op die manier contact te houden met elkaar!

Gerry Kramer-Hasselaar, redactielid van Ouderlingenblad

 

Kijk voor meer voorbeelden van initiatieven van kerken in coronatijd op het liveblog ‘Geestkracht’ van de Protestantse Kerk

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

3.3 Verhaal uit de praktijk: Hoe houd je contact met kinderen, als je op zondag niet kunt samenkomen? 

We merkten binnen het jeugdwerk in onze gemeente dat ook de kinderen de kerk missen: hun contacten met leeftijdsgenootjes, het gesprekje met de dominee, de gezelligheid tijdens het koffiedrinken na de dienst.
In de Wijkgemeente Lukas (van de Protestantse Gemeente Wageningen) dachten we erover na hoe we contact met hen konden onderhouden als je op zondag niet kunt samenkomen voor de kerkdienst. Er ontstonden verschillende initiatieven.

 

Online kindernevendienst

Elke week om 9.30 uur is er een half uur online kindernevendienst. Dit tijdstip is expres een half uur vóór aanvang van de kerkdienst, zodat ouders de jongere kinderen kunnen helpen. De kinderen kunnen elkaar in dat half uurtje digitaal ontmoeten via een programma waarbij ze elkaar ook kunnen zien. Ze praten onder leiding van een volwassene met elkaar, het Bijbelverhaal wordt verteld, er wordt gezongen en de opdracht wordt uitgelegd. Tegen tien uur wordt er afgerond, zodat ouders en kinderen kunnen overschakelen naar de kerkdienst. Tijdens de uitleg en verkondiging (de preek) kunnen de kinderen dan aan de slag met de knutsel. Zo is er voor de ouders rust en ruimte om de dienst te volgen.

 

Communicatie

Was er eerst een maandelijkse nieuwsbrief van het jeugdwerk, nu komt die wekelijks uit. Hierin staat de uitleg over het thema van de zondag en de kindernevendienstopdracht, maar ook de links naar de kindernevendienst, het filmpje van de dominee en de liedjes. Daarnaast is er volop ruimte voor foto’s van knutsels die zijn ingestuurd of foto’s van kinderen die aan het knutselen zijn. Ook staat er vaak een puzzel in, een doe-opdracht, een recept of een kleurplaat.

 

Opdracht van de week

Iedere week is er een opdracht die de kinderen mogen maken en op vaste adressen kunnen inleveren. De knutselwerken worden allemaal iedere week in de kerk opgehangen of neergezet, zodat de kerk helemaal versierd is als we weer als gemeente mogen samenkomen. De kinderen zien op foto’s hoe de kerk steeds mooier wordt met al hun kunstwerken.

 

Filmpje

Toen ik in de eerste twee weken van verschillende ouders hoorde hoe erg de kinderen de kerk misten én merkte hoe enthousiast de kinderen waren als ik hen op straat tegenkwam, zijn we gestart met het opnemen van filmpjes. Mijn collega en ik nemen met hulp van een van de tieners elke week een filmpje op dat aansluit bij het programma van de kindernevendienst. We plaatsen dat op YouTube en gemeenteleden krijgen de link. De kinderen vinden het geweldig leuk om ‘hun dominee’ te zien. De opname eindigt meestal met een opdracht of vraag, waarmee ze in de online kindernevendienst aan de slag kunnen. Overigens wordt dit filmpje opvallend vaak bekeken door volwassen gemeenteleden. Volwassenen vinden het kindermoment in de kerkdienst vaak ook verrassend en verrijkend. De filmpjes werken net zo!

 

Muziek

Kinderen genieten van zingen en muziek maken. De cantor in de gemeente heeft hen uitgedaagd met een jeugdorkest. Kinderen konden een muziekpartij spelen op hun eigen instrument en een opname insturen. Kinderen die geen muziekinstrument speelden, konden een tekst inzingen. De cantor heeft dat allemaal bij elkaar gemonteerd tot een prachtig en ontroerend stuk dat we tijdens de online kerkdienst konden luisteren.

 

Diaconaal

Naast de diaconale acties voor alle leeftijden, zoals het inzamelen van voedsel voor de voedselbank, zijn er ook acties voor kinderen. Zoals een actie rond Koningsdag, om kleurplaten in te kleuren en rond te brengen bij enkele verzorgingstehuizen. Er werden 120 kleurplaten uitgedeeld. Ook werden kinderen uitgenodigd om te komen zingen in de tuin van een van de verzorgingstehuizen.

 

Nu we weer van start gaan

Nu we na 1 juli weer voorzichtig van start kunnen gaan met kerkdiensten hebben we als gemeente afgesproken om hierin volop en voluit ruimte te geven aan de kinderen. Om de week is er kindernevendienst en oppas in de kerk, zodat zoveel mogelijk kinderen tegelijkertijd in de kerk komen en elkaar kunnen zien. We willen ervoor zorgen dat ieder kind maandelijks naar de kerk kan. Voor de kinderen die niet in de kerk komen, blijft de kindernevendienst online.

 

Erica Hoebe-de Waard (predikant van de Wijkgemeente Lukas en redactielid van Ouderlingenblad).

 

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

4.0 Pastoraat aan mensen met dementie en hun mantelzorgers – ook nu 

De maatregelen die genomen worden vanwege het corona-virus, treffen ook het pastoraat. Her en der worden nieuwe vormen bedacht, waarbij telefoon en internet handige hulpmiddelen zijn. Pastoraat aan gemeenteleden of parochianen met dementie vraagt echter met name om niet-digitale vormen van nabijheid. Wat is er dan nog mogelijk?

Door: Annemarie Roding

 

Voordat u meteen in actie komt en naar de telefoon grijpt, of middagen doorbrengt met het schrijven van kaarten, is het goed u eerst te bezinnen. Vraag uzelf af: waar gaat het in het pastoraat ook al weer om? Welke middelen hebben we in deze bijzondere tijden beschikbaar voor het pastoraat aan mensen met dementie? Welke talenten heeft ons pastorale team en hoe kunnen we die inzetten op dit moment?
Door je eerst te bezinnen, voorkom je dat je beloften doet die je niet waar kunt maken. Of dat u voorstellen doet, die niet veilig zijn. Door je eerst te bezinnen kun je eventueel ook met een gericht voorstel een gemeentelid benaderen.

Het is ook zinvol om na te denken over de mogelijkheid uw kerkgebouw in te richten als plek waar bezoekers veilig kunnen komen om even uit hun dagelijkse doen te zijn. Een plek waar ze een kaarsje kunnen branden, naar geestelijke muziek kunnen luisteren, een kop koffie kunnen drinken en wellicht ook een gesprek kunnen voeren met iemand die daar aanwezig is. Natuurlijk alles op gepaste afstand, of desnoods met een scherm er tussen. Zeker wanneer mensen met dementie samenwonen met een mantelzorger, zal dit een fijne plek zijn voor hen om naar toe te gaan. Niet alleen omdat het een herkenbare plaats is voor degene die aan dementie lijdt, maar ook omdat het een doelgericht ‘uitje’ is voor de ander – veel plaatsen om naar toe te gaan zijn er immers niet. En daarnaast is er ook nog de gelegenheid samen spiritueel op te laden.

 

Pastorale zorg voor mensen met dementie die met een naaste wonen

Mensen die aan dementie lijden en normaal gesproken misschien een aantal dagen per week naar de dagbesteding gaan, zijn nu thuis. Aan huis gebonden, zonder de bekende structuur en zonder dat voor iedereen altijd duidelijk is waarom dit noodzakelijk is.  Dat is een grote opgave, zowel voor degene met dementie als voor zijn of haar naaste.
Pastorale zorg voor degene met dementie is in belangrijke mate verbonden met de pastorale zorg voor de mantelzorger. Wat je in deze tijden doen kunt, is daarom eigenlijk heel eenvoudig:
Bel op en vraag of u iets voor deze leden van uw geloofsgemeenschap kunt betekenen.

Het is natuurlijk wel belangrijk dat u goed voor ogen hebt wat dat ‘iets’ dan kan zijn. Thuis oppassen of een wandeling met iemand gaan maken, is vrijwel niet te doen met de bestaande anderhalve-meter-regel. Maar wellicht kunt u wel:

• Koffie drinken in de tuin, in combinatie met een goed gesprek.
• Pastoraal zijn door diaconaal te zijn: bijvoorbeeld door tuinonderhoud te plegen of door de ramen te zemen (waarbij een raamgesprek wellicht mogelijk is).
• Met een klein groepje een ‘mini-sing-in’ houden bij de voordeur of in de achtertuin.
• Duidelijke informatie verschaffen over het online luisteren of bekijken van kerkdiensten.
• Laten weten dat er een ruimte in de kerk beschikbaar is waar beide gemeenteleden welkom zijn. Maak eventueel een afspraak om elkaar daar op een bepaald tijdstip te ontmoeten, wekelijks of tweewekelijks. Dit geeft structuur, de ander is er even ‘uit’ en je kunt meteen peilen hoe het met beiden gaat. Mogelijk is er ook gelegenheid om samen een kaarsje te branden, te zingen en te bidden.
• …. en wellicht bedenkt u nog andere creatieve dingen.

Belangrijk is in ieder geval dat u degene die aan dementie lijdt en zijn/ haar naaste laat weten dat zij/ hij nog altijd verbonden is met de geloofsgemeenschap. Dit kan ook door regelmatig een kaart te sturen, zo nu en dan een plantje te bezorgen, of tijdens het bezorgen van het kerkblad even aan te bellen en een gesprekje aan de deur te hebben – natuurlijk op gepaste afstand.

 

Pastorale zorg voor mensen met dementie die zelfstandig thuis wonen

Gemeenteleden of parochianen met dementie die zelfstandig wonen krijgen in deze tijd nog meer uitdagingen te verstouwen dan gewoonlijk. Het zal hen niet makkelijk afgaan alle nieuwe regels te volgen, de stroom aan informatie tot zich te nemen en hun vaste routines deels los te moeten laten. Wat kunt u voor hen betekenen vanuit de geloofsgemeenschap?

• Bel op, of ga langs en vraag aan iemand hoe het gaat. Wees duidelijk in wat u wel en wat u niet kunt doen (“Ik kan u even geen hand geven, maar ik kan u wel op deze manier begroeten”/ “Ik kan nu even niet binnenkomen bij u vanwege alle maatregelen”).
• Communiceer zo duidelijk mogelijk (herhaal dit eventueel) over de afgelaste kerkdiensten en over de mogelijkheid de kerk op andere momenten te bezoeken.
• Aanvaard wat is: mocht iemand op zondagmorgen toch voor de deur van de kerk staan: aanvaard het en laat iemand deelnemen aan de online-kerkdienst. Wellicht is het ook een mooie gelegenheid om na afloop samen een kop koffie te drinken en elkaar te spreken.
• Wanneer er contact is met mantelzorgers: informeer hen over wat er vanuit de geloofsgemeenschap gedaan wordt. Vraag eventueel of er andere dingen zijn die voor degene met dementie gedaan zouden kunnen worden.

Ook nu is belangrijk dat u degene die aan dementie lijdt laat weten dat zij/ hij nog altijd verbonden is met de geloofsgemeenschap. Dit kan ook door regelmatig een kaart te sturen, zo nu en dan een plantje te bezorgen, of tijdens het bezorgen van het kerkblad even aan te bellen en een gesprekje aan de deur te hebben.
• Kijk of het mogelijk is bij uw correspondentie (ansichtkaarten, kaartjes met tekst bij een plantje of bloemetje) gebruik te maken van herkenbare afbeeldingen: combineer een foto van de kerk bijvoorbeeld met een foto van uzelf. Dit helpt de ander het geschenk of de boodschap beter te plaatsen.

 

Pastorale zorg aan mensen met dementie die in een verpleeghuis wonen

Bij gemeenteleden of parochianen die in het verpleeghuis verblijven, is pastorale zorg vrijwel onmogelijk geworden. Waar pastoraal contact aan verpleeghuisbewoners met dementie onlosmakelijk verbonden is aan fysieke ontmoetingen, aan samen zingen, bidden of wandelen, is bezoek nu verboden.
Wat kun je in deze situatie dan nog doen?
Eigenlijk heel weinig. Natuurlijk kun je altijd een kaart sturen. Een bloemetje of plantje afgeven ook – maak ook dan weer via beeld duidelijk dat uw gebaar afkomstig is van (iemand van) de kerk. Maar, eerlijk is eerlijk: het is niet altijd gezegd dat de bewoners de boodschap die u wilt geven, ook meekrijgen.
Hoewel u voor de verpleeghuisbewoners op dit moment niet zo veel kunt doen, zou u mogelijk wel steun kunnen geven aan hun mantelzorgers. Deze periode is voor hen bijzonder zwaar. Hun naaste woont in het verpleeghuis, maar zij mogen hem of haar niet ontmoeten. Of, wanneer er wel ontmoeting mogelijk is, is aanraking daarbij niet mogelijk.
Daarom:
• Zijn er in uw gemeente of parochie mantelzorgers die voor een verpleeghuisbewoner zorgen? Probeert u hen dan extra te steunen in deze moeilijke tijd. Een luisterend oor en de vraag ‘hoe gaat het met je? ‘ kunnen dan al heel belangrijk zijn.

 

Toekomst

Wanneer het weer mogelijk wordt om de pastorale zorg voor gemeenteleden/parochianen met dementie op te nemen zoals u gewend was, is het goed om er rekening mee te houden dat u de draad misschien niet vanzelfsprekend kunt oppakken:

• Zeker in de eerste periode wanneer ontmoetingen weer mogelijk zijn, zullen sommige mensen een drukke agenda hebben. Houd hier rekening mee.
• De kans is aanwezig dat de band die u eerder met iemand opgebouwd had, weer opnieuw gevormd moet worden. Iemand is mogelijk vergeten wie u bent, of waar u ook alweer voor kwam. Houd hier rekening mee en stel u hierop in.

 

Annemarie Roding is predikant-geestelijk verzorger in twee verpleeghuizen.
Om mensen een beetje te laten meekijken met wat er achter de deuren van het verpleeghuis gebeurt tijdens de corona-periode houdt zij een blog bij: http://annemarieroding.simplesite.com/

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

4.1 Tips voor telefonisch pastoraat 

Een pastoraal gesprek of contact van aangezicht tot aangezicht is soms niet mogelijk.  Maar een telefoongesprek is een goed alternatief.
19 tips om van een telefoongesprek een moment van goede pastorale ontmoeting te maken.

 

1. Een telefoongesprek kan een overval zijn. Dus probeer het af te spreken.

2. Zorg voor een rustige ruimte en voldoende tijd. Houd een kladblok en pen bij de hand.

3. Maak duidelijk wat je wilt (een korte vraag, een huisbezoek op afstand) en vraag of het gelegen komt.

4. Begin een telefoongesprek met duidelijke vermelding van uw naam, uw functie, namens wie u belt, en waarom u belt. Zeker oudere mensen hebben even tijd nodig om je te plaatsen.

5. Vraag of het schikt.

6. Spreek duidelijk en rustig.

7. Begin met een eenvoudige open vraag, bijvoorbeeld ‘hoe gaat het met u?’. U merkt dan wel of mensen het in eerste instantie liever over ‘koetjes en kalfjes’ hebben, of liever meteen de diepte in gaan.

8. Als u vindt dat het gesprek te veel over ‘koetjes en kalfjes’ gaat, kunt u vragen stellen over gevoelens van mensen: ‘hoe voelt u zich?’ ‘wat roept deze tijd (of: deze gebeurtenis) bij u op?’

9. Nog een laag dieper kan het over geloof en zingeving gaan. Vragen die op dat vlak gesteld kunnen worden: ‘wat betekent het voor u?’ ‘kunt u nog vertrouwen houden?’ ‘zijn er Bijbelteksten of liedteksten die nu belangrijk zijn voor u?’

10. Het is belangrijk om goed te luisteren naar ‘signaalwoorden’ (bijvoorbeeld: ‘angst’, ‘onzekerheid’, ‘alleen’, ‘weet het niet’, ‘bang’, ‘vertrouwen’, ‘onzekerheid’), en daarover door te vragen of te praten.

11. Volg uw gesprekspartner in de lijn die hij of zij aanbrengt. Mensen hebben soms de behoefte van zich af te praten. Het helpt dan om steeds de laatste woorden van de zin van de gesprekspartner te herhalen, en daarop door te vragen.

12. Soms vallen mensen in herhaling. Dat kan een functie hebben. Door steeds opnieuw iets te vertellen, zetten mensen dingen op een rijtje en brengen ze structuur aan.

13. Bij telefonisch pastoraat hebt u alleen uw stem en de stilte als communicatiemiddelen. U kunt mensen niet in de ogen kijken, u ziet geen gezichtsuitdrukking, u ziet geen non-verbale communicatie, u ziet geen omgeving. Dit betekent dat u vaker moet checken wat de ander precies bedoelt, zeker als het om het verwoorden van gevoelens gaat. Probeer samen te vatten en te vragen of de samenvatting klopt.

14. Wees niet bang voor stiltes. Vaak helpt de stilte de ander de dingen op een rij te zetten.

15. Vraag bij eenzame mensen naar contactpersonen en contactgegevens (telefoonnummers) en noteer die.

16. U merkt aan de ander wanneer het gesprek lang genoeg heeft geduurd. Mensen beginnen zelf te bedanken voor het gesprek, of praten over wat ze na dit telefoontje gaan doen.

17. Als u zelf vindt dat het gesprek lang genoeg heeft geduurd, kunt u rustig naar een eind toewerken. U kunt het gesprek samenvatten, en vragen of er nog iets is waar over gesproken moet worden.

18. Als u wilt, kunt u aan het eind van het gesprek melden dat uw gesprekspartner u altijd kan bellen ‘als er iets is’, en dat u anders over bepaalde tijd weer contact op zult nemen. Wees betrouwbaar in uw toezeggingen.

19. Maak zo mogelijk een verslagje van het gesprek, zodat u de volgende keer kunt voortborduren op wat er gezegd is.

 

Bron: Dienstenorganisatie Protestantse Kerk 
Dr. Theo Hettema is wetenschappelijk beleidsmedewerker pastoraat bij de Dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk.
Ds. Anneke van der Velde is specialist Missionair Werk bij de Protestantse Kerk.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

4.2 Tips voor telefooncirkels, groepsgesprek en Whatsappgroep 

Telefooncirkel

Laat mensen elkaar bellen en spreek daar indien mogelijk een vast moment/dagdeel voor af. Daarvoor kunt een telefoonboom maken: wie belt als eerste met wie, wie volgt daarna. De eerste van de boom is ook degene die u belt wanneer een ander niet opneemt. Die eerste kan dan actie ondernemen. De telefoonboom of -cirkel kan gevormd worden door leden van een bestaande groep (gespreksgroep bijvoorbeeld) of nieuw gevormd worden (10 personen is wel zo ongeveer het maximum). ‘Met andere ogen’ (specialisten in waarderende gemeenteopbouw) beschrijven in een blog hoe waardevol telefooncirkels zijn.  Zij geven ook aan hoe u een telefooncirkel kunt opzetten, de verbondenheid kunt laten groeien en de gesprekken kunt verrijken.

Bekijk hier hoe u een telefooncirkel opzet en uitbouwt

 

Groepsgesprek via Skype (of een andere videodienst)

    • Bij Skype is het handig om met maximaal zes mensen een gesprek te voeren, dan is iedereen op het scherm te zien.
    • Spreek een vaste tijd en dag af, en een ‘samenroeper’ die de anderen uitnodigt voor de Skype-bijeenkomst.
    • Laat de bijeenkomst niet langer dan een uur duren. 
    • Vraag de deelnemers om als ze niet spreken hun microfoon te dempen.
    • Spreek aan het begin af wie gespreksleider is:  ervoor zorgt dat iedereen aan het woord kan komen en de tijd bewaakt.
    • Beginnen kan aan de hand van een rondje waarin iedereen antwoord geeft op een vraag. Bijvoorbeeld: hoe was je dag?
    • Zorg ook voor een duidelijk einde.

 

Whatsappgroep (of andere berichtendienst)

Een groepsapp is ideaal voor het plaatsen van kleine berichten of pastorale bemoediging, delen van voorbeden en meeleven.
Sommige voorgangers plaatsen regelmatig een bemoedigende kleine videoboodschap of ingesproken geluidsbestand in whatsappgroepen.
Tip: Doe het videobestand of geluidsbestand niet als bijlage bij een bericht, want dat neemt veel data in beslag en niet iedereen heeft een abonnement met een grote databundel. Zet een filmpje of geluidsbestand op Facebook of YouTube en deel de link naar die post.  

 

Deels geïnspireerd op een blog van Theo Hettema (wetenschappelijk beleidsmedewerker pastoraat bij de Dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk), geschreven in een periode van beperkende maatregelen vanwege de coronacrisis.

 

 

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

4.3 Tips voor videobellen 

1.  Zorg dat u van tevoren weet welke videodienst of app de ander gebruikt en hij/zij een telefoon, tablet of laptop gebruikt.

2. Beeldbellen gaat via internet. Belt u niet via wifi, dan verbruikt u mb’s van de internetbundel van uw smartphone.

3. Zorg voor oortjes of een headset en een achtergrond die niet te veel afleidt.

4. Zet bij een groepsgesprek uw microfoon uit op de momenten dat u niet praat (en vraag de anderen dit ook te doen). Dit voorkomt achtergrondgeluiden.

5. Bekijk hier tips hoe een telefoongesprek een pastorale ontmoeting kan worden.

 

Overzicht van de meest gebruikte videodiensten:

  • Skype – kunt u ook gebruiken als de ander geen Skype heeft. Zo nodigt u een gast uit voor een Skypegesprek
  • Whatsapp – videogesprek. Meer hierover. 
  • Messenger- video bellen: app van Facebook (maar ook te gebruiken zonder Facebook-account).
  • Facetime –  voor iPhone en iPad gebruikers, voor gebruik op een Mac-desktop of  Macbook.
  • Google Hangout – voor mensen met een gmail/Google-account.
  • Zoom – voordeel: anderen hoeven geen Zoom-account te hebben voor een gesprek of vergadering; de initatiefnemer deelt een link, anderen hoeven daar alleen op te klikken; nadeel: Zoom lijkt onvoldoende beveiligd en gaat niet goed om met de privacy van gebruikers (ze zeggen dat dat laatste opgelost is). Gebruik in ieder geval de meest recente versie. Een op een gesprekken zijn gratis, en tot 100 mensen kunnen maximaal 40 minuten gratis aan een gesprek meedoen. Voor meer mogelijkheden is een betaald abonnement nodig.
    Een gesprek plannen en hosten: maak een account aan  (klik op Sign up rechtsboven); na het aanmaken van een account staat links in uw profiel My meetings, daar plant u ook een nieuw gesprek. Kies een naam en beschrijving voor het gesprek en selecteer datum en tijdstip. (Let op: Zoom staat ingesteld op de Amerikaanse tijdzones, kies als tijdzone CET+1 voor een gesprek in de Nederlandse, Centraal-europese tijdzone).
    Een simpele Zoom-handleiding in het Nederlands, voor deelnemers vindt u hier.
  • Jitsi – werkt simpel, scoort vrij hoog qua veiligheid/privacy. Maak een eigen domein aan via:  https://beeldbellen.vc4all.nl/  Mogelijkheden voor groepschat en privé chat. Nadeel: Jitsi werkt het beste met de browser Chrome of Microsoft Edge. Gebruik op een tablet of smartphone de app.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

4.4 Tips: Geef nieuw ingekomenen nu een extra warm welkom 

Nelleke Boonstra is middenin de coronacrisis (op 6 april 2020) verhuisd naar een andere woonplaats. Dat betekent dat ze niet alleen in die nieuwe woonplaats moet ‘inburgeren’ maar ook in een nieuwe kerkelijke gemeente. Dat gaat niet zo eenvoudig nu. Op grond van haar eigen ervaringen geeft ze graag een paar tips voor een welkom aan nieuw ingekomenen in deze coronatijd.

Een nieuwe bewoner en kerklid kan nu niet op de gebruikelijke manier inburgeren. Zo kun je niet naar bijeenkomsten waar je mensen kunt leren kennen – niet in de burgerlijke en niet in de kerkelijke gemeente. Daardoor raak je gemakkelijk geïsoleerd.
Dat vraagt een bijzondere aanpak. Wat is van belang om aandacht aan te schenken?

 

Volstaat het gebruikelijke welkomstpakket nu?

De inschrijving bij de burgerlijke stand zal soepel verlopen. Aan de kerk wordt doorgegeven dat de nieuwe bewoner lid is van die kerk. De gebruikelijke molen van de plaatselijke gemeente (of parochie) gaat draaien.
Ik kreeg zelf na drie weken een welkomsbrief met een folder van alle wijkkerken van mijn nieuwe woonplaats. Elke kerk stelde zich voor. Er stonden foto’s van de kerken bij, hun websites, en de tijden van de kerkdiensten waren duidelijk omschreven in. Uiteraard was er een brief bij van de kerkrentmeesters met alle informatie over het hoe en wat van de vrijwillige bijdrage.
Verder was er een lijst met activiteiten waaraan je deel zou kunnen nemen en andere mogelijkheden om actief te worden. Ook werd vermeld dat vermoedelijk iemand van de kerk uit de wijk waar ik woon contact met me zou opnemen.
Het kwetsbare van deze informatie: hij is niet up to date. Dat besef ik natuurlijk wel, maar een aanvulling met het oog op de huidige situatie was prettig geweest.

Tips:

  • Neem contact op met het kerkelijk bureau of de persoon die de welkomstpost verzorgt, en zorg ervoor dat er een brief wordt toegevoegd die aangeeft hoe de kerk met de coronacrisis omgaat.
  • Als de gegevens binnen zijn van de nieuw-ingekomenen, maak er dan nu extra haast mee om contact op te nemen. Wie weet wordt hij of zij ziek, of is hulpbehoevend. Er zijn niet zomaar buren die gaan helpen, want ze kennen deze nieuwe bewoner nog niet.

 

Digitale mogelijkheden

Als actieveling had ik niet gewacht op de welkomstbrief. Ik was zelf al op de website gaan kijken. En daar vond ik de verschillende wijkkerken. Bij mijn wijkkerk stond: na de dienst kun je digitaal koffiedrinken via Zoom. Dat was gezellig. Een eerste stap om mensen van de kerk te spreken.

Tip:

Denk na over digitale en andere niet-fysieke ontmoetingsmogelijkheden, niet alleen één op één. Een paar mensen op een beeldscherm zien praten geeft meer verbondenheid dan alleen een e-mailwisseling of een telefoongesprek met één ander. Denk aan Skype, Zoom, Jitsi of nog andere mogelijkheden voor groepsvideo-ontmoeting

 

Persoonlijke ontmoeting

Op de website vond ik ook hoe iedere wijkkerk probeert om nieuwe vormen aan te reiken die gemeenteleden stimuleren om iets digitaal bij te wonen of zelfs mensen te ontmoeten. Zo geeft mijn wijkkerk de gelegenheid een kaarsje aan te steken in de kerk op woensdagmorgen. Daar heb ik dankbaar gebruik van gemaakt. Een ontmoeting met een gemeentelid en een iets langer gesprek was het resultaat.

Tips:

  • Bied gelegenheid aan nieuw ingekomenen om mensen te ontmoeten. Is de kerk open op een speciale tijd? Zet in de welkomstbrief dat de nieuw ingekomene welkom is.
  • Als de nieuw ingekomene inderdaad komt, schenk hem of haar extra aandacht. Hij of zij kent immers nog niemand.

 

Nelleke Boonstra is emeritus predikant, trainer en coach, en redactielid van Ouderlingenblad.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

4.5 Handreiking pastoraat aan zieken en stervenden in coronatijd 

Kerkelijk werkers, pastores en voorgangers staan mensen uit hun gemeenten en parochies bij in ziekenhuizen, verzorgingshuizen, hospices of thuis. Zij zien om naar mensen in nood en lopen daarbij zelf risico’s.
Zieken en stervenden bijstaan is een roeping van de kerk, maar hoe geef je dat vorm in deze omstandigheden?

Ethici en praktisch theologen van de Theologische Universiteit Kampen, de Protestantse Theologische Universiteit en de Tilburg School of Catholic Theology hebben een handreiking opgesteld voor pastoraat aan zieken en stervenden, met praktische richtlijnen die houvast geven.

De meest actuele versie van deze handreiking vindt u op de website pastoraatencorona.nl.

 

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

5.1 Zelfzorg voor pastores in een stressvolle tijd 

Auteur: dr. Th. Hettema, Bron: Protestantse Kerk

Werk je in deze tijd van corona als pastor, dan kun je betekenisvol aanwezig zijn. Maar dat is ook een hele uitdaging, want je krijgt ongetwijfeld te maken met aangrijpende dingen die stress opleveren. Een aantal handvatten op een rij.

Herken je dit: dat je ‘s nachts aan allerlei dingen ligt te denken? Dat je dingen vergeet en dat je rare fouten maakt? Dat je niet lang je aandacht kunt houden bij iets? Dat je geïrriteerd uitvalt tegen iemand? Dat een groot project waar je mee bezig was je niet kan boeien? Of dat je een oude lichamelijke kwaal weer voelt opkomen waar je al een tijd geen last van had: migraine, rugpijn?

Als je iets hiervan herkent: dit zijn allemaal normale reacties in tijden van stress. Ook als pastores hebben we daar last van. Dan denk ik aan iedereen die gemeentepredikant is, kerkelijk werker, geestelijk verzorger in een ziekenhuis of zorginstelling. Of je bent krijgsmachtpredikant, diaconaal werker, jeugdwerker of op een andere manier werkzaam in de kerk.

Stress is een fysieke en mentale spanning die ontstaat wanneer dingen van buitenaf anders lopen dan je voor ogen hebt. Je bent pastor in hart en nieren, die leeft en werkt vanuit het nabij zijn. Bij iedere ontmoeting met iemand moet je de beslissing nemen: is dit veilig of niet? Vormt dit een risico, voor mijzelf en voor mijn naasten (partner, gezin, collega’s)?

Stress kan ook samenhangen met de beleving dat je als pastor niet gewaardeerd wordt om wat je te bieden hebt. Je doet je best maar anderen zien je niet staan.

Stress voor even is prettig. Het kan je net de kick geven om iets voor elkaar te krijgen. Met die productieve stress heb je het in de eerste week van de coronacrisis misschien ook volgehouden. Maar nu de tijd van de coronamaatregelen langer gaat duren, moet je het van andere dingen hebben. De sprint wordt een marathon en die moet je anders lopen.

Ik noem drie vragen die je kunnen helpen die marathon te lopen. Ze zijn gebaseerd op eigen ervaringen, op wat ik als supervisor met pastores bespreek en wat er bij de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland aan verhalen van collega’s binnenkomt.

 

1. Wat kan ik mijzelf geven?

Om jou heen is een grote cirkel van mensen en gebeurtenissen waar je geen invloed op hebt. Binnen die cirkel is er een ‘cirkel van invloed’ (een term van Stephen Covey) waar je wél regie over hebt. Wat kun je aan jezelf bieden binnen die cirkel van invloed?

Het begint met een waarderende manier van kijken naar jezelf. Neem aan het einde van de dag een paar minuten de tijd. Kijk dan niet naar wat je hebt bereikt vandaag. Dat leidt namelijk tot sombere gedachten als: wat heb ik nou helemaal gedaan, wat voor nut heb ik? Kijk in plaats daarvan naar wie je was, in je taak, in de mensen en de dingen waar je vandaag mee bezig bent geweest. Laat waarderend de revue passeren, zonder oordeel, wat de dag je heeft gebracht.

Als het gaat om zelfregie kun je jezelf de oude drieslag van Rust, Reinheid en Regelmaat voor ogen houden.

  • Rust. Uiteraard is het niet rustig in deze tijd. Maar rust betekent vooral: dat je je aandacht geeft aan iets en niet ondertussen al met iets anders bezig bent. Onrust is: dat je naar iemand luistert en ondertussen al bedenkt wie je nog moet bellen. Leer die onrust te beheersen. Creëer ook rust door vrije dagen op te nemen.
  • Reinheid. Daarmee bedoel ik: verwaarloos jezelf niet in je lichamelijke verzorging. Misschien geeft het je een heroïsch gevoel om niet de tijd te nemen je haar te kammen of te eten. Maar nogmaals: daarmee kun je een sprintje trekken, maar geen marathon lopen.
  • Regelmaat. Structuur geeft houvast. Een vaste tijd om te eten? Het klinkt heel eenvoudig, maar het maakt dat je niet meer hoeft te kiezen of en wanneer je dat gaat doen. En alles waar je niet over hoeft na te denken, verlicht stress.

Regelmaat heeft ook een geestelijke kant. Ik hoop dat je bewust in je eigen geloofsleven staat, in je spiritualiteit en dat je weet wat jou kracht geeft. Onderhoud daarin een dagelijkse vorm van inspiratie: bijbellezen, gebed, stille tijd, meditatie, een tijd van verwondering.

Nu weet ik: zoiets is in gewone tijden al moeilijk vorm te geven met een drukke dagelijkse agenda. Maar probeer het en maak het klein en eenvoudig.

Heb je geen tijd om te bidden omdat er ook andere dingen moeten gebeuren? Maak van de wandeling met de hond, het inruimen van de vaatwasser of het ophangen van de was een moment van gebed, verwondering of inkeer.

Nogmaals de marathon: ken jij een marathonloper die onderweg niet drinkt?

 

2. Wat kan ik van anderen vragen?

Mensen vinden het fijn om een ander te helpen. (Had je zelf ook niet het beroep van pastor gekozen om die reden?) Maar vaak weten ze niet hoe ze dat moeten vragen. Het helpt wanneer je zelf aangeeft wat je nodig hebt. ‘Mag ik jou vragen om een keer…’. ‘Dat is lief aangeboden, maar zou je ook…’.

Accepteer wanneer een ander iets niet kan bieden. Dat is misschien nog wel het lastigste. Andere mensen hebben andere agenda´s, belangen en ervaringen. Jij komt thuis in een leeg huis en wilt je verhaal bij iemand kwijt, maar een goede vriend(in) heeft even geen tijd om bij te praten. Je bent vol van een emotionele uitvaart, maar je kind is sip om een vriendje waar hij of zij niet mee kan spelen. En je partner wil graag iets vertellen over een knelpunt op zijn/haar werk of gewoon delen hoe lastig het is de kinderen bij de les te houden. En dat allemaal terwijl jij wel iets anders aan je hoofd hebt.

Verwacht niet dat een ander zomaar begrijpt wat voor jou belangrijk is. Een ander kan ook niet altijd naar jou luisteren. Maak voor wat je deelt een omlijnde plaats en tijd. Wanneer je dat voor ogen houdt, is er verbazingwekkend veel wat je wel kunt delen.

In een artikel met aandachtspunten voor geestelijk verzorgers is een drieslag genoemd in het bespreken van dingen. Op het niveau van de werkvloer: betrokken medewerkers, collega´s of een kerkenraadslid om het werk mee te debriefen; dan de persoonlijke kring van een partner, goede vriend of vriendin; en als derde niveau een pastor die met je meeleeft.
Een goede pastor (die zelf niet een directe collega is uit de werkkring van je gemeente of organisatie) is goud waard. Een tip: de IZB heeft voor deze coronaperiode een aanbod van een aantal mannen en vrouwen die als pastorale praatpaal willen optreden. Maak er zeker gebruik van wanneer je niet al zelf een pastor hebt!

 

3. Wat moet ik voor ogen houden?

Langdurige stressvolle omstandigheden kunnen ertoe leiden dat je dingen niet altijd meer in perspectief kunt zien. Sta eens stil bij de volgende gedachten om jezelf dat perspectief wel te gunnen.

  • Elke dag ben je weer een beginner en maak je fouten, zelfs jij.
    Deze stelling komt van Wil Derkse. Hij schreef ooit het boekje Een levensregel voor beginners, waarin hij de Benedictijnse orderegels vertaalde voor mensen in het gewone leven. Deze gedachte is een bevrijdend inzicht voor werk en timemanagement. Je hoeft niet perfect te zijn!
  • Werk gericht en stel prioriteiten.
    In normale tijden kun je al niet alles, maar doe het nu zeker niet.
  • Staar je niet blind op grootse dingen en laat je niet voortdurend verwarren door het kleine.
    Bedenk één keer per dag waar je het allemaal voor doet en voor wie je het doet (de grootse dingen). En neem een paar momenten per dag om nieuws, Whatsappjes en berichten tot je te laten komen (het kleine). Dat is voldoende.
  • Geef een andere invulling aan de waarden die je in je doen en laten legt.
    Misschien stel je er een eer in je preek zorgvuldig voor te bereiden door er veel tijd in te steken. Alle kans dat dat nu niet lukt. Maar als ‘zorgvuldigheid’ een waarde voor je is, kun je dat ook op andere manieren in het maken en houden van je preek leggen, bijvoorbeeld door bewust te contextualiseren, te visualiseren of één aspect te onderzoeken. Dat zal doorstralen in de hele preek.
  • En tot slot: Je bent God niet.
    Dat is de conclusie van een aantal tips voor geestelijke leiders van pastor Emily Scott. Jij hoeft de wereld niet te redden en zeker niet in je eentje. Laat toe dat God ook andere mensen op de wereld heeft gezet waarin Hij zich een trouwe God betoont.

Deze ideeën hebben mij geholpen anders in het leven te staan. Ik hoop dat ze jou ook iets aanreiken in deze stressvolle tijd.

Dr. Th. Hettema is wetenschappelijk medewerker pastoraat bij de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement