Handreikingen voor het pastoraat

Beleid en organisatie van het gemeentepastoraat (Landelijk Dienstencentrum PKN) 

Wat komt er kijken bij het ontwikkelen van een eigentijds pastoraal beleid? Een handreiking met aandacht voor het ontwikke­len van een visie op pastoraat en het benutten van nieuwe moge­lijkheden.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Handreiking incestslachtoffers (Landelijk Dienstencentrum PKN) 

Wil eraan bijdragen dat de problematiek van incest in gemeenten gemakkelijker wordt (h)erkend, dat slachtoffers niet tevergeefs een beroep op de kerkelijke gemeenschap doen en dat gemeenten waar sprake is van incest hulp bieden en zo nodig maatregelen nemen.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Handreiking mantelzorg door de partner van een chronisch zieke (Landelijk Dienstencentrum PKN) 

In deze handreiking gaat het over de meest voorkomende vorm van mantelzorg, de partnerhulp. Er wordt geprobeerd een verbinding te leggen tussen de wereld van de mantelzorger en de kerk. Er wordt stilgestaan bij de emotionele en relationele gevolgen voor de partner. Met aanbevelingen voor de pastorale praktijk, bezinnende teksten, enkele nuttige adressen en een literatuurlijst.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Handreiking orgaan- en weefseldonatie (Landelijk Dienstencentrum PKN) 

Helpt bij het bespreken van de emotionele en pastorale vragen die spelen bij orgaan- en weefseldonatie. Zet aan tot bezinning en bespreekt de positie van familie bij donatie, en de rol van de kerk.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Handreiking pastoraal bezoekwerk (Landelijk Dienstencentrum PKN) 

Een praktische handreiking voor het pastoraal bezoekwerk. Met bruikbare handvatten voor allerlei facetten van het bezoekwerk, van de voorbereiding tot en met de rapportage.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Handreiking pastoraat aan militairen, veteranen en hun families 

Als militairen op missie gaan of als veteraan terugkomen, betekent dat veel voor hen. De dreiging van geweld, oorlogssituaties met dodelijke slachtoffers, het afgesloten zijn van buitenwereld en thuisfront: het zijn ingrijpende ervaringen. Wat kunt u als kerkelijke gemeente doen voor deze militairen, veteranen en hun familie?

Hulp voor Helden/Stichting KPPR  hoopt dat deze vraag binnen uw kerk of religieuze gemeenschap gaat leven. Daaraan dragen wij graag bij door middel van presentaties voor bijeenkomsten, vergaderingen en verenigingen. Gemeenteleden, parochianen, ambtsdragers gaan hierdoor beseffen welke hulp de helden binnen en buiten de eigen gemeenschap nodig hebben. En welke belangrijke rol het geloof daarbij speelt.

Pastorale handreiking – magazine ‘Mens blijven’

Mens blijven - handreiking pastoraat aan

 

Hoe gaat u als ambtsdrager om met militairen?
Waar moet u rekening mee houden bij het verlenen van pastorale zorg?
Wat kunt u doen voor de achtergebleven familieleden?
Wij sturen u graag een waardevolle en praktische publicatie toe:
‘Zorg en aandacht voor militair, veteraan en thuisfront’ – een handreiking voor pastoraat en diaconaat.

Te bestellen via  www.hulpvoorhelden.nl/mensblijven

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Handreiking pastoraat aan rouwenden (Landelijk Dienstencentrum PKN) 

In het pastoraat aan rouwenden gaat het in de eerste plaats om luisteren en meeleven. Deze handreiking wil hierbij helpen en spitst zich toe op die situaties waarin iemand een partner heeft verloren. Met aparte hoofdstukken over het pastorale gesprek met rouwenden en de vorming van rouwgroepen.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Handreiking rond pastoraat en gebed (Landelijk Dienstencentrum PKN) 

Met aandacht voor de vanzelfsprekendheid van de gewoonte en de krampachtigheid van het moeten van het gebed in het pastoraat, maar ook voor het bevrijdende van de persoonlijke keuze.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Handreiking voor medische beslissingen rond het levenseinde (Landelijk Dienstencentrum PKN) 

Handreiking voor hen die te maken krijgen met moeilijke beslissingen rondom het levenseinde. Met aandacht voor vragen over o.m. palliatieve sedatie, wanneer je zelf mag beslissen en wanneer anderen beslissen.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Handreiking zegenen levensverbintenissen anders dan man en vrouw (Landelijk Dienstencentrum PKN) 

Handvat voor een gemeenteberaad over het zegenen van levensverbintenissen anders dan man en vrouw. Elke gemeente moet zich daarover afzonderlijk uitspreken.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Het klikt niet 

Hoe ga je verder als je in het pastoraat geen klik hebt?

Joke is kortgeleden bezoekmedewerker geworden. Ze heeft deze taak overgenomen van Henk, die na acht jaar het stokje overgedragen heeft. Bij de overdracht had hij over enkele adressen wat bijzonderheden verteld, maar niet over familie De Vries. Zij zijn recent vanuit de Randstad naar het dorp verhuisd en hij was nog niet bij hen op bezoek geweest. Joke maakt een afspraak voor een kennismakingsbezoek. Het lijkt haar leuk om dit nieuwe echtpaar te ontmoeten. Ze heeft ze al een paar keer in de kerk gezien, maar ze hebben elkaar nog niet gesproken.

Om acht uur belt ze aan en mevrouw De Vries doet open. Bij de koffie informeert Joke hoe ze het in het dorp vinden en of ze hun draai al een beetje gevonden hebben. Al snel merkt Joke dat het gesprek maar moeizaam verloopt. Het echtpaar De Vries blijkt er heel andere ideeën op na te houden. Vooral mevrouw De Vries heeft een aantal stokpaardjes, waar ze graag over vertelt met een toon die weinig ruimte laat voor andere ideeën. Eerlijk gezegd weet Joke niet goed wat ze daarvan moet vinden. Gedurende het gesprek krijgt ze steeds meer het idee dat ze langs elkaar heen praten en elkaar niet begrijpen. Ze zitten op verschillende golflengten. Ze is dan ook blij als het negen uur is en ze weer kan vertrekken.

Tijdens de bijeenkomst van het pastorale team vertelt Joke dat ze liever niet meer bij dit echtpaar op bezoek wil. ‘We hadden echt geen klik. Ik zie het eerlijk gezegd niet zitten om nog eens bij hen op bezoek te gaan. Ik krijg het al benauwd als ik eraan denk.’

Bij de verdeling van de adressen krijgen ouderlingen en bezoekmedewerkers een deel van de wijk/sectie toegewezen. Meestal gaat het dan om een aantal straten binnen de wijk. Het kan ook zijn dat de verdeling op leeftijd plaatsvindt. Dan heeft elke bezoekmedewerker een aantal gemeenteleden binnen een bepaalde leeftijdsgroep onder zijn of haar hoede. Daarbij kan het voorkomen dat iemand een bepaald adres liever niet bezoekt. Dat kan zijn omdat het om familie gaat. Of omdat er een specifieke problematiek speelt, die bepaalde kennis en vaardigheden vraagt. Wanneer Joke de situatie tijdens een teambespreking inbrengt, ontstaat er een gesprek. ‘Heb je hun verteld dat je voor jouw gevoel geen klik had?’ ‘Ik vond het lastig om te zeggen’, reageert Joke. ‘Ik had al mijn aandacht nodig om het gesprek toch nog enigszins goed te laten verlopen.’ Ze vertelt dat ze dit echtpaar graag aan een ander wil overdragen. Hans heeft zijn aarzelingen: ‘Ik heb ook mensen waar ik niet echt een klik mee heb. Maar ze behoren nu eenmaal tot je wijk. Niet met iedereen heb je een zelfde klik. De een ligt je nu eenmaal meer dan de ander. We zitten hier niet om lastige adressen te verdelen.’ Ze praten er nog een tijdje over door, maar komen er niet goed uit met elkaar. Joke besluit om het tijdens de volgende consistorievergadering aan de orde te stellen, om te horen hoe de andere ouderlingen ernaar kijken.

Deze tekst is afkomstig uit het Handboek voor ouderling en bezoekmedewerker

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Iemand valt niet samen met zijn daden (Landelijk Dienstencentrum PKN) 

Eerste aanzet tot het gesprek over pastorale zorg, opvang en begeleiding van daders van seksueel misbruik. Spitst zich toe op de vraag wat nodig is voor pastoraat aan een dader.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Pastoraat bij levensmoeheid (Landelijk Dienstencentrum PKN) 

Probeert een antwoord te vinden op de vraag hoe we levensmoede ouderen nabij kunnen zijn en vanuit welk pastoraal, ethisch en maatschappelijk perspectief.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Pastorale handreiking voorspellende geneeskunde (Landelijk Dienstencentrum PKN) 

De geneeskunde beperkt zich al lang niet meer tot genezen en verlichten. Artsen kunnen aandoeningen steeds beter voorspellen, zelfs voordat er ook maar iets van merkbaar is. Zo kunnen ze steeds beter zeggen of je kans hebt op ontwikkeling van ziekten of aandoeningen in de nabije of verdere toekomst. Maar is dat prettig?

Wat doe je bij aandoeningen die je wel ziet aankomen maar waar je weinig of niks aan kunt doen? Niet alleen zijn sommige ziekten (nog) niet te behandelen, ook is vaak niet met zekerheid te zeggen of een aanleg tot een ziekte betekent dat iemand ook echt ziek wordt. De voorspellende geneeskunde kan ook leed toevoegen.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Praktische vragen bij ziekenzalving 

Informatie over ziekenzalving in de christelijke gemeente. Met liturgie die je kunt gebruiken bij ziekenzalving in de gemeente.

De uitgebreide informatie hiervan is alleen voor PastoraatWijzer Plus gebruikers te lezen. Bekijk mogelijkheden van PastoraatWijzer Plus

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Rouw- en verliesverwerking bij kinderen 

Handreikingen rondom rouw- en verliesverwerking bij kinderen.

De uitgebreide informatie hiervan is alleen voor PastoraatWijzer Plus gebruikers te lezen. Bekijk mogelijkheden van PastoraatWijzer Plus

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Wat als een persoon niet aan het woord komt? 

Een gesprek met z’n drieën.

Ouderling Jan van der Vlist is al een aantal jaar ambtsdrager. Hij vindt het fijn om bij mensen op bezoek te gaan. Het is dat zijn drukke werk het niet toelaat, anders legde hij nog meer bezoeken af dan hij nu doet. Een van de mensen die hij bezoekt is het echtpaar Pleizier. Hij is al eerder bij hen geweest. Maar dat bezoek is al weer een tijdje geleden. Onlangs waren ze 40 jaar getrouwd. Een mooie aanleiding om weer eens contact op te nemen, denkt hij. Daarom heeft hij afgesproken om bij hen op bezoek te komen.

‘Van harte gefeliciteerd met uw jubileum’, zo begint Jan het gesprek. ‘Heeft u een mooie dag gehad?’ Daarop vertelt meneer Pleizier enthousiast over het feest dat ze gevierd hebben. Wie er allemaal waren. ‘Ook de buren die al tien jaar geleden verhuisd zijn. We hadden altijd goed contact en dachten bij onszelf: laten we hen ook maar een kaart sturen. Wat leuk dat ze de moeite genomen hadden om te komen.’ De echtgenoot vertelt honderduit. Wat ze allemaal gekregen hebben, wat ze gegeten hebben. Dat de kleinkinderen nog een lied gezongen hebben. ‘Dat was toch mooi! Ik moest zowaar een traantje wegpinken.’ ‘Zo was het toch?’ zegt hij, en hij kijkt naar zijn vrouw. Ze knikt. Het valt Jan op dat ze tot nu toe niets gezegd heeft. Hij probeert voor de geest te halen hoe dat de voorgaande keer was, maar hij kan zich dat niet goed herinneren. ‘Heeft u het ook mooi gehad?’, probeert hij, in de hoop haar ook aan het woord te laten komen. ‘Ja, heel mooi.’ Daar blijft het bij. Intussen gaat haar man weer verder. Zijn enthousiasme kent geen grenzen.

Meerdere keren tijdens het bezoek probeert Jan mevrouw Pleizier aan het woord te laten komen, maar telkens reageert ze met korte zinnen. Hij besluit het maar te laten voor wat het is, en later zijn collega-ouderlingen te vragen hoe hij hier het beste mee om kan gaan.

In veel pastorale ontmoetingen vindt er een een-op-eengesprek plaats. Maar er zijn ook gesprekken waarin meerdere personen gesprekspartner zijn. Het is belangrijk om dan voor iedereen aandacht te hebben. Het kan zijn dat er tijdens een bezoek kinderen aanwezig zijn of binnenkomen. Laat dan merken dat je hen ziet, dat zij er ook bij horen. Informeer naar hun opleiding, hobby’s, sport et cetera. Wanneer je met een echtpaar in gesprek bent, kan het voorkomen dat de een vaker aan het woord is dan de ander. Enerzijds kan het zo zijn dat iemand het prettig vindt wanneer de ander het woord voert. Sommige mensen praten niet zo makkelijk; zij luisteren liever. Daar is niets mis mee. Anderzijds kan het ook te maken hebben met een bepaald rolpatroon. De ‘heer des huizes’ is gewend om te reageren en vult het soms wel erg makkelijk in voor zijn wederhelft. In dat geval is het zaak om ook haar ruimte te geven om te reageren. Dat onderscheid is niet altijd meteen duidelijk. Dat is een zaak van goed luisteren. Je kunt er ook naar informeren. Dat kan door haar zelf rechtstreeks aan te spreken: ‘Ik heb u nog niet veel gehoord, mevrouw Pleizier.’ Of door haar man aan te spreken: ‘Ik merk dat u veel aan het woord bent, meneer Pleizier. Ik ben eerlijk gezegd ook wel benieuwd naar de mening van uw vrouw, hoe zij ertegen aankijkt. Hoe is dat voor u, mevrouw Pleizier?’ Zorg in elk geval dat je in een gesprek voor alle aanwezigen aandacht hebt.


Deze tekst is afkomstig uit het Handboek voor ouderling en bezoekmedewerker

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement