Levensmoeheid

0. Omgaan met levensmoeheid 

Door Annemarie Roding-Schilt, predikant-geestelijk verzorger bij Careyn

 

Mevrouw S. is onlangs 95 jaar geworden. Ze komt al bijna een jaar niet meer uit bed. Als ik haar opzoek en begroet, groet ze mij terug met een knikje en een frons. ‘Is het nog niet voorbij?’ vraagt ze. Ik schud mijn hoofd. Mevrouw S. zucht en sluit haar ogen.

Mevrouw S. is levensmoe. Al jaren lang. Sinds ze niet meer thuis kan wonen, niet meer kan reizen, niet meer van haar tuin kan genieten en geen tv meer kan kijken, hoeft het voor haar niet meer. ‘Van mij mag het afgelopen zijn’ – ik heb het haar vele malen horen zeggen.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

1. Wat is levensmoeheid? 

Moe zijn van het leven, klaar zijn met het leven. Het is een gevoel dat veel mensen in hun (hoge) ouderdom kennen. Toch komt het ook wel voor bij jongere mensen, met name wanneer zij een periode doormaken van ernstig lijden. Het leven heeft naar iemands gevoel niets meer te bieden. Nog meer leven erbij lijkt bijna niet meer mogelijk te zijn. Vaak gaat levensmoeheid dan ook samen op met de wens om binnen afzienbare tijd te sterven.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

2. Hoe ontstaat levensmoeheid? 

De uitgebreide informatie hiervan is alleen voor PastoraatWijzer Plus gebruikers te lezen. Bekijk mogelijkheden van PastoraatWijzer Plus

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

3. Hoe herken je levensmoeheid? 

De uitgebreide informatie hiervan is alleen voor PastoraatWijzer Plus gebruikers te lezen. Bekijk mogelijkheden van PastoraatWijzer Plus

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

4. Welke rol spelen geloof en levensbeschouwing? 

Spreken over levensmoeheid is voor een gelovige vaak niet eenvoudig. Er kunnen gevoelens van schaamte spelen: mag je als gelovig mens wel moe van het leven zijn? Is dat geen verachting van het leven dat God ons geeft? Ben ik ondankbaar als ik verlang naar het levenseinde? Als ik dit vertel, denken mensen dan misschien dat ik euthanasie wil? Of: ik zou eigenlijk wel om euthanasie willen vragen, maar wat gebeurt er als ik dat vertel?
Verlegenheid met deze vragen kan leiden tot (nog grotere) eenzaamheid: bij wie kun je je verhaal kwijt?

Levensmoeheid is geen onbekend onderwerp in de Bijbel. Op verschillende plekken in de Schrift is sprake van mensen die klaar zijn met leven, die zich (soms letterlijk) neergelegd hebben bij het feit dat het genoeg is zo. Denk bijvoorbeeld aan de profeet Elia, die zegt ‘Het is genoeg geweest, HEER. Neem mijn leven […]’ (1 Koningen 19:4). Het is daarom niet vreemd of verkeerd om te zeggen dat je levensmoe bent, dat je de wens hebt dat het einde zal komen.

Toch reikt de Bijbel ook perspectieven aan, en kunnen mensen die levensmoe zijn daardoor geïnspireerd worden, kracht ontvangen om het vol te houden. Elia bijvoorbeeld heeft nog een taak te vervullen voor hij zal sterven. En ook hoort hij dat hij niet alleen is – er zijn nog 7000 medegelovigen. Mogelijk mag hij nog iets voor anderen betekenen.

Dit voorbeeld en andere voorbeelden moeten niet ingezet worden als pastorale stoplap, maar kunnen een bemoediging zijn: het is niet vreemd levensmoe te zijn, het mag bij God ge-uit worden. De Schrift reikt echter ook wegen aan om het in deze situatie vol te kunnen houden. Soms kunnen ook liederen of gedichten ondersteunend en troostend zijn.

Het pastorale contact is ook een symbool voor de aanwezigheid van God in ons leven. We zijn als mensen niet alleen, en hoeven het ook niet alleen te doen. Het meest belangrijk in de ontmoeting is dan ook dat je als pastoraal bezoeker mag laten zien en merken dat iemand er in zijn of haar vragen en worstelingen niet alleen voor staat – ook wanneer opvattingen over wat kan en mag, uiteenlopen.

Kijk hier voor suggesties voor Bijbelteksten die gelezen kunnen worden in contact met iemand die levensmoe is.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

5. Do’s en don’ts 

De uitgebreide informatie hiervan is alleen voor PastoraatWijzer Plus gebruikers te lezen. Bekijk mogelijkheden van PastoraatWijzer Plus

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

6. Verdieping en deskundigen 

De uitgebreide informatie hiervan is alleen voor PastoraatWijzer Plus gebruikers te lezen. Bekijk mogelijkheden van PastoraatWijzer Plus

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement