Levenseinde

0 Levenseinde 

Door: Marinus van den Berg, auteur van vele boeken over o.a. pastoraat en rouwverwerking. Hij was tot zijn pensioen (op 1 januari 2017) geestelijk verzorger, onder andere bij regionaal palliatief centrum Cadenza, in Rotterdam.

U hebt misschien zelf meegemaakt dat een dierbare te horen krijgt dat zijn of haar leven dicht bij het einde aan het komen is. Dat is een andere boodschap dan het cliché ‘dood gaan we allemaal’. Die eerste boodschap raakt je van binnen, in je hart, je ziel. De tweede zit op een andere golflengte: die van het verstand. Soms zegt iemand dit omdat hij sterven en dood niet dicht bij zichzelf wil laten komen.

Misschien gaat u namens een geloofsgemeenschap, als vrijwilliger of als pastor, op bezoek bij iemand die de boodschap te horen heeft gekregen dat een ziekte onomkeerbaar is en het  levenseinde niet meer heel ver weg. Welke levensvragen kunnen dan opkomen? Hoe ga je hierover in gesprek?

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

1 Waar hebben we het over? 

Als iemand te horen heeft gekregen dat een ziekte ongeneeslijk is en uiteindelijk tot de dood zal leiden, wil dat niet altijd zeggen dat het sterven ook zeer dichtbij is. Er kan een langere tijd van ziek zijn volgen, die ook wel eens de ‘palliatieve tijd’ wordt genoemd, waarin het accent ligt op verlichting van ongemak, pijn en bijverschijnselen.

Soms is daar een lange en intensieve tijd van behandelingen, hoop op herstel, aan vooraf gedaan, gericht op beter worden. Die tijd wordt ook wel de ‘curatietijd’ genoemd.

Als herstel niet meer mogelijk is, wordt die resterende korte of lange extra tijd, wel eens ‘uitsteltijd’ of ‘toegift-tijd’ genoemd.

We spreken hier niet over de allerlaatste levensperiode als iemand steeds meer aan huis en bed gebonden is en de afhankelijkheid steeds groter wordt. (Daarover schrijf ik in mijn boekje ‘Meegaan tot het einde’  -zie hieronder bij ‘verdieping’.)

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

2 Wat betekent het naderende levenseinde voor een mens? 

De uitgebreide informatie hiervan is alleen voor PastoraatWijzer Plus gebruikers te lezen. Bekijk mogelijkheden van PastoraatWijzer Plus

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

3 Do’s en don’ts 

De uitgebreide informatie hiervan is alleen voor PastoraatWijzer Plus gebruikers te lezen. Bekijk mogelijkheden van PastoraatWijzer Plus

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

4 Deskundigen en lotgenoten 

De uitgebreide informatie hiervan is alleen voor PastoraatWijzer Plus gebruikers te lezen. Bekijk mogelijkheden van PastoraatWijzer Plus

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

5 Verdieping 

De uitgebreide informatie hiervan is alleen voor PastoraatWijzer Plus gebruikers te lezen. Bekijk mogelijkheden van PastoraatWijzer Plus

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

6 Afscheidsdienst voorbereiden 

Als er iets is dat we zeker weten… maar erover praten…? Toch kan het goed zijn, zeker ook in gelovige zin, om na te denken en te spreken over het afscheid bij sterven.
Met welke ingrediënten en welk recept bereiden we onze afscheidsdienst (voor)?

De uitgebreide informatie hiervan is alleen voor PastoraatWijzer Plus gebruikers te lezen. Bekijk mogelijkheden van PastoraatWijzer Plus

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

7 Liederen en gebeden 

Liederen

Uit Liedboek. Zingen en bidden in huis en kerk (2013):

  • 103d Barmhartige Heer, genadige God
  • 244  Nu is de dag ten einde
  • 513  God heeft het eerste woord
  • 779  In de ongerepte morgen
  • 796 U Here Jezus roep ik aan
  • 835  Jezus ga ons voor
  • 847 Mijn leven is een splinter aan de tijd
  • 852 U komt mij, lieve God
  • 853 Ik zoek U in den blinde
  • 916 Je kunt niet dieper vallen
  • 920 Gij hebt, o God, dit broze bestaan gewild
  • 928 Hoe ik ook ben
  • 947 Wanneer mijn hart vaarwel moet zeggen
  • 951 Liefelijk licht, dat ons van God verhaalt
  • 952 Waar zou het zijn, dat land van licht
  • 953 Moge God je zegenen in je laatste dagen
  • 956 We kunnen niet meer verder voor je zorgen
  • 962 Wat ik gewild heb
  • 963 Alleen de liefde kent jouw stem

 

Gebeden

Uit Liedboek. Zingen en bidden in huis en kerk (2013):

  • ‘Gestreden…’ (blz. 1297)
  • ‘Wanneer wij…’ (blz. 1372)
  • ‘Maranatha’ (blz .1482)
  • ‘Voor iemand…’ (blz. 1487)
  • ‘Gebed voor iemand…’ (blz. 1488)
  • ‘Gebed om troost…’ (blz. 1488)

 

Uit Dienstboek. Een proeve (deel II). Leven.  Zegen. Gemeenschap (2004):

  •  ‘Voor U…’ (blz. 948.4)
  • ‘Mijn God…’ (blz. 948.5)
  • ‘Om het oog…’ (blz.950.7)
  • ‘Blijf bij ons…’ (blz.950.8)
  • ‘O God…’ (blz.952.10)
  • ‘Goede God…’ (blz.952.12)

Bovenstaande teksten staan (met een aantal andere) in rubriek 86A1 van Dienstboek II: (Keuze)teksten – naderende dood 
Download  (49 kb Word bestand).

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement