Pastoraat aan specifieke groepen

* Meelijden of meestrijden: aansluiten bij psychische problemen in het pastoraat 

Kennis hebben van psychische problemen is belangrijk in het pastoraat. Zeker wanneer je bedenkt dat psychisch lijden en geloofsbeleving elkaar beïnvloeden. Zicht op mogelijke worstelingen bij specifieke problematiek helpt om aansluiting te vinden bij gemeenteleden met bijvoorbeeld autisme, een depressie of angststoornis. Tegelijkertijd kunnen inidividuele behoeften van mensen met psychische problemen, sterk verschillen.

 

Door: Femmeke van den Berg

Neem Liza, een jonge vrouw, al jaren lid van haar kerkelijke gemeente. Na diverse opnames in het verleden is algemeen bekend dat zij worstelt met angststoornissen en een depressie. Na jaren van zware strijd krabbelt ze nu op. Ze zet nieuwe stappen en begint weer hoop voor de toekomst te krijgen.
Liza is in het pastoraat vaak bemoedigd met troost uit Gods Woord. Samen bidden op momenten dat ze dat zelf niet kon, hielp haar in momenten dat ze God niet meer ervoer.
Nu ze echter het verleden wil afsluiten, heeft ze andere behoeften. Liza wil vooruitkijken in plaats van achterom. Zij zoekt naar bevestiging dat verandering met God mogelijk is en niet zozeer naar troost omdat er niets verandert – zoals eerder. Uiteraard is ze blij dat mensen betrokken op haar zijn, maar soms bekruipt haar het gevoel dat het voor haar ingevuld wordt dat ze in de put zit en troost nodig heeft. De tijd van stilstaan bij haar pijn is voor haar voorbij. Ze zou veel meer geholpen zijn met medestrijders die met haar vooruitkijken.

Job is een jonge man uit diezelfde gemeente. Hij is onlangs verhuisd en als onbekende de gemeente binnengekomen. Job houdt zich in contact vaak wat afzijdig. Hij probeert door te presteren zijn depressie te verhullen. Hij werkt, draagt zijn steentje bij aan kerkelijke activiteiten en lijkt het prima voor elkaar te hebben. Weinig mensen weten van zijn dagelijkse strijd, zijn angst en wanhoop en zijn schuldgevoel tegenover God omdat hij zijn blijdschap kwijt is. Voor hem zou het een verademing zijn om dat masker af te leggen. Om even niet meer angstvallig alle ballen in de lucht te moeten houden, maar te mogen erkennen dat hij worstelt. Hij wil even niet praten over hoop of verandering. Hij heeft behoefte aan mensen die met hem meelijden. Die hem ruimte geven voor zijn pijn zodat hij kan ervaren dat er bij God ook ruimte is voor zijn vragen.

Zelfs als hun problematiek overeenkomsten vertoont, blijven gemeenteleden met psychische problemen mensen met individuele behoeften. Kennis hebben van psychische problemen is een goed begin, maar in gesprek gaan over wat iemand daadwerkelijk nodig heeft, is des te belangrijker. Peilen en luisteren zijn dan ook vaardigheden die aan kennis verbonden moeten worden, om mensen met psychische problemen bij te kunnen staan.

Een andere factor die in het pastoraat een rol speelt, is eigen persoonlijkheid. Ieder mens heeft een bepaalde bril op, gevormd door visie, overtuiging en karakter. Hoe objectief je ook wilt zijn, bewust of onbewust speelt deze eigenheid een rol in de benadering van anderen.

Bart en Hanna zijn beiden actief in het pastoraat van de gemeente waarvan Liza en Job deel uitmaken. Bart is gevoelig. Meeleven is zijn sterke kant. Hij ligt wel eens wakker over de worstelingen van anderen, zoekend naar hoe hij troost kan bieden. Hanna houdt van aanpakken en komt graag met praktische oplossingen. Haar overtuiging is dat bij de pakken neerzitten nergens toe leidt. Hoop en bemoediging nemen in haar pastorale aanpak dan ook een grote plaats in.

Twee mensen dienend in één gemeente, met overeenkomsten in hun drive maar verschillend in aanpak.  Zoals Liza en Job twee mensen uit diezelfde gemeente zijn, met overeenkomsten in hun problematiek maar verschillend in behoeften.

Juist omdat er een wisselwerking is tussen psychische problemen en geloofsbeleving is pastoraat voor deze doelgroep iets wat verschil kan maken. Maar hoe sluit je aan bij de behoeften van de ander? Durf je vragen te stellen of vul je voor de ander in op grond van je kennis of overtuigingen? Waar blijf je zelf als je geconfronteerd wordt met psychisch lijden en hoe houd je in het oog waar jouw taak begint of eindigt?

 

Het Kennisinstituut Christelijke ggz organiseert in de periode van januari tot mei 2018 een toerustingscursus van vijf avonden voor predikanten, pastores, geestelijk verzorgers en ambtsdragers met als thema zorg voor mensen met psychische problemen. Deze toerustingscursus, die in Zwolle plaatsvindt, gaat in op diverse psychiatrische ziektebeelden. Ook is er ruime aandacht voor de wisselwerking van de stoornis met geloof en geloofsbeleving en de implicaties voor pastoraat. Ga voor meer informatie of aanmelden naar www.kicg.nl

 

Femmeke van den Berg is verbonden aan het Kennisinstituut Christelijke ggz

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Geestelijke verzorging bij defensie 

De Diensten Geestelijke Verzorging (DGV) dragen gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor een professioneel en levensbeschouwelijk gevarieerd aanbod van geestelijke zorg bij Defensie. Hiermee dragen zij ‘bij aan het (geestelijk) welbevinden van primair militairen en het thuisfront, secundair overig Defensiepersoneel en veteranen, en aan de moraliteit van de Krijgsmacht als geheel. Dit doen zij door zichtbare aanwezigheid op de werkvloer, persoonlijke contacten en begeleiding, bezinningsdiensten, kerkelijke vieringen, knelpuntsignalering en -advisering. Zingeving en ethiek staan hierbij centraal.

De uitgebreide informatie hiervan is alleen voor PastoraatWijzer Plus gebruikers te lezen. Bekijk mogelijkheden van PastoraatWijzer Plus

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Handreiking over het bezoeken van oudere mensen 

Roept op het ouderenwerk vanuit de kerkelijke gemeente kritisch te bekijken. Ouderen zijn namelijk niet zielig en uitgerangeerd maar mensen met veel levenservaring en participerend in maatschappij en kerk.

De uitgebreide informatie hiervan is alleen voor PastoraatWijzer Plus gebruikers te lezen. Bekijk mogelijkheden van PastoraatWijzer Plus

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Handreiking Pastoraat aan oorlogs- en geweldsgetroffenen 

Wil behulpzaam zijn bij het herkennen van de problematiek van mensen die de doorwerking van de confrontatie met geweld nog altijd ondervinden. Samengesteld door het Oecumenisch Pastoraat Oorlogs- en Geweldsgetroffenen (OPOG).

De uitgebreide informatie hiervan is alleen voor PastoraatWijzer Plus gebruikers te lezen. Bekijk mogelijkheden van PastoraatWijzer Plus

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Handreiking pastoraat aan psychiatrische patiënten 

Wil mensen die pastorale zorg hebben voor (ex)psychiatrische patiënten en hun familie een eerste hulp bieden in hun contact.

De uitgebreide informatie hiervan is alleen voor PastoraatWijzer Plus gebruikers te lezen. Bekijk mogelijkheden van PastoraatWijzer Plus

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Handreiking pastoraat aan rouwenden 

Handreiking die wil helpen het contact met rouwende mensen niet te vermijden. Spitst zich toe op die situaties waarin iemand een partner heeft verloren.

De uitgebreide informatie hiervan is alleen voor PastoraatWijzer Plus gebruikers te lezen. Bekijk mogelijkheden van PastoraatWijzer Plus

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Handreiking pastoraat met niet-meelevende gemeenteleden 

‘Over het contact met niet-meelevende gemeenteleden’ is de ondertitel van deze handreiking die achtergrondinformatie geeft als een aanzet voor de ontwikkeling van een visie op plaatselijk beleid.

De uitgebreide informatie hiervan is alleen voor PastoraatWijzer Plus gebruikers te lezen. Bekijk mogelijkheden van PastoraatWijzer Plus

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement

Handreiking: pastoraat mantelzorgende partners 

In deze handreiking gaat het over de meest voorkomende vorm van mantelzorg, de partnerhulp. Er wordt geprobeerd een verbinding te leggen tussen de wereld van de mantelzorger en de kerk. Er wordt stilgestaan bij de emotionele en relationele gevolgen voor de partner. Met aanbevelingen voor de pastorale praktijk, bezinnende teksten, enkele nuttige adressen en een literatuurlijst.

Download hier Handreiking mantelzorg door de partner van een chronisch zieke (pdf)
Deze handreiking is ontwikkeld door het Protestants Landelijk Dienstencentrum van de PKN.

Met PastoraatWijzer Plus kun je notities toevoegen en favorieten bewaren. Bekijk de voordelen van het Plusabonnement