Het aandachtig lezen van mensen

blogjdb-Flickr-GT1GT

‘Iedereen een bladzijde, we zitten er allemaal in.’ Zo omschrijft een vrolijke 90-er de bijbel.
Het verveelt niet, de bijbel-gesprekken in het verpleeghuis. De scherpte zonder ballast verrast me nog steeds. Bijna 24 jaar ben ik al pastor in een verpleeghuis en al zeker 20 jaar loop ik dagelijks rond gewapend met pen en notitieblokje of gewoon met mijn kerkenwerkagenda (die naarmate het jaar vordert, steeds meer volgekladderd is…). Wat mensen zomaar zeggen is te mooi om te laten vervliegen!

Woorden, flarden en verhalen schrijf ik op. Ik spel ze zorgvuldig om ze door te kunnen geven. ‘s Avonds staan ze gerubriceerd in de computer ­– uitspraken over geloof, bijbel kerk, familie, sterven, vriendschap…

Inmiddels zijn zo jaargangen uitspraken ook in mijn ‘werkgeheugen’ terecht gekomen. Laatst gebruikte ik iets daaruit in een afscheidsdienst van een eenzame ziel.
In het laatste gesprek met hem vroeg ik, of hij bang was voor de dood. ‘Wel een beetje’, zei hij, ‘je weet niet waar je terecht komt.‘ We hebben toch maar gebeden voor nieuw beter leven.
Bij de afscheidsdienst een kleine week later, waren familieleden, een paar vroegere collega’s en een zevental kerkmensen. Daar citeerde ik aan het eind van mijn overdenking een pittig gesprek uit mijn werkgeheugen:
‘Ik geloof helemaal niet in de hemel straks, ik vind dat we hier op aarde een hemel moeten maken’, zei een apostolische dame. ‘Dat zou mooi zijn, maar ik ben het er toch niet mee eens’, antwoordde een anders gelovige vrouw. ‘Er zijn zoveel mensen die een slecht leven gehad hebben, die nooit geliefd zijn, ik geloof dat God deze mensen een beter leven na de dood geeft. Voor hen is de hemel echt het enige veilige plekje.’
Bijna iedereen in de aula knikte zachtjes. Ze gunden de eenzame ziel dat veilige plekje.

Toen ik als student eens bij een mondeling tentamen verzuchtte dat ik te weinig aan boeken lezen toekwam, troostte de professor mij en zei: ‘Mensen zijn jouw boeken’. Ik wist toen nog niet half hoe waar dit zou worden. ‘Iedereen één of veel bladzijden.’
Pastoraat is voor mij het aandachtig lezen van mensen, het spellen van hun verhalen. Vaak ontdek ik verwonderd hoe ze een plaats hebben in het boek van de Levende en hoe hun opmerkingen elders weer anderen aanspreken.
In ieder geval ben ik er als pastor wijzer van geworden. Ik blijf met genoegen verzamelen, op het weblog van PastoraatWijzer begin ik met uitdelen.

Jacomette de Blois is predikant en geestelijk verzorger in woonzorgcentrum en verpleeghuis De Antonius Hof in Bussum.

 

LEESTIPS
Aantekeningen uit het ‘werkgeheugen’ van Jacomette de Blois, en dus veel wijsheid van ouderen, kwamen terecht in:

De achteruitkijkspiegel, levensverhalen van mensen uit het verpleeghuis*,
Maria Zimmerman en Jacomette de Blois, 2002, Vivium Zorggroep – De Antonius Hof.

Leven bij de dag, 366 wijsheden van ouderen*,
Jacomette de Blois. 2011, Meinema. Dagkalender.

Al mijn dromen staan in de Bijbel, verrassende gesprekken in een verpleeghuis.
Jacomette de Blois, 2015, Meinema.

Nieuwe dagkalender, als ‘Leven bij de dag’
Jacomette de Blois, 2016 (in voorbereiding)

*nog verkrijgbaar via jacomette.deblois[at]hccnet.nl